İddianamenin kabulüyle dosya soruşturma mantığından çıkar ve kovuşturma düzenine geçer. Bu geçiş yalnızca bir usul ayrıntısı değildir; delilin nasıl sunulacağını, kimin karar vereceğini ve talebin hangi makama yazılacağını baştan değiştirir. Aşağıdaki değerlendirme, kovuşturma evresinde ispat çalışmasını duruşma takvimine göre kurmak ve dilekçeyi yanlış makama vermekten doğan gecikmeleri önlemek üzere hazırlanmıştır.
Evre Değişince Muhatap da Değişir
Soruşturmada delil toplanması, bilirkişi görevlendirilmesi veya müzekkere yazılması talepleri Cumhuriyet başsavcılığına yöneltilir. Kovuşturma başladıktan sonra dosyanın hâkimi mahkemedir; aynı talepler artık mahkemeye sunulur. Uygulamada sık rastlanan aksaklık, iddianame kabul edildiği hâlde dilekçenin savcılığa verilmesi ve evrakın havale zinciri içinde duruşma gününden sonra dosyaya ulaşmasıdır. CMK'nın kurduğu bu evre ayrımı, dosya planının ilk satırında yer almalıdır.
Delili Duruşma Takvimine Bağlamak
Kovuşturmada delil, toplandığı an değil duruşmada tartışıldığı an hüküm doğurur. Bu nedenle her delil kalemi için üç bilgi ayrı ayrı not edilmelidir: nereden gelecek, hangi celseye kadar gelmesi gerekiyor, gelmezse hangi talep yenilenecek. Kurumdan yazıyla istenecek kayıtların cevap süresi öngörülemediğinden, talebin tensip aşamasında yapılması ile üçüncü celsede yapılması arasında pratikte aylar farkı oluşur.
İspat Dosyasının İskeleti
- Olay anlatımının tarih sırasıyla tek sayfaya indirilmiş hâli
- Her iddia için hangi delile dayanıldığını gösteren eşleştirme tablosu
- Dosyada var olan ancak lehe okunabilecek delillerin ayrı listesi
- Hukuka aykırı elde edildiği düşünülen delillere ilişkin ayrı itiraz notu
- Tanıkların kim olduğu, neyi doğrudan gördüğü ve duyuma dayalı kısımların ayrımı
Tanık ve Bilirkişide Zamanlama Sorunu
Tanık listesi geç verildiğinde mahkeme, yargılamanın uzatılmasına yönelik bulduğu talepleri reddedebilir. Bu nedenle tanığın hangi vakıayı ispat edeceği dilekçede somut olarak yazılmalıdır; "olayı bilmektedir" ifadesi tek başına zayıf kalır. Teknik inceleme gereken dosyalarda ise bilirkişi raporuna karşı beyan süresi kısadır; rapora itiraz edilecekse eleştirinin hangi teknik noktaya yönelik olduğu önceden hazırlanmalıdır.
Esas Hakkında Mütalaadan Önceki Son Kontrol
Mütalaa verildikten sonra yeni delil sunmak mümkün olsa da pratikte hareket alanı daralır. Bu aşamadan önce şu kontrol yapılmalıdır: talep edilip de cevabı gelmeyen yazılar hangileridir, dinlenmesi istenen tanıklardan kimler dinlenmemiştir, dosyaya sonradan giren belgeler hakkında beyan hakkı kullanılmış mıdır. Cevapsız kalan her talebin tutanağa geçirilmesi, sonraki aşamada eksik inceleme itirazının dayanağını oluşturur.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her dosyanın delil durumu ve suç niteliği farklıdır. Sanık, katılan veya şikâyetçi konumunuza göre izlenecek yol değişebileceğinden, dosyanızın somut hâline göre bir hukukçuyla çalışmanız yerinde olur.