İddianamenin kabulüyle dosya soruşturmadan kovuşturma aşamasına geçer ve savunmanın hareket alanı değişir. Artık dosya aleni biçimde tartışılır; delil sunma, tanık dinletme ve rapora itiraz etme imkânları CMK'nın öngördüğü usul içinde ve çoğu zaman belirli oturumlara bağlı olarak kullanılır. TCK'daki suç tipinin unsurları ile 5275 sayılı Kanun'un infaza ilişkin sonuçları da savunma stratejisini baştan etkiler.
İddianameyi Unsurlara Ayırarak Okumak
Etkili bir savunmanın başlangıcı, iddianamenin anlatı olarak değil unsur listesi olarak okunmasıdır. Her suç tipi için maddi unsur, manevi unsur ve hukuka aykırılık ayrı ayrı çıkarılmalı; iddianamedeki hangi delilin hangi unsuru karşıladığı bir tabloya işlenmelidir. Bu tabloda karşılıksız kalan unsurlar, savunmanın asıl çalışma alanıdır.
Delil Türlerine Göre Farklı Çalışma
- Beyan delilleri: tanık anlatımlarının kendi içinde ve dosyadaki diğer beyanlarla tutarlılığı
- Belge delilleri: düzenleyen, tarih ve zincirin bütünlüğü; sonradan üretilme ihtimalinin sorgulanması
- Teknik deliller: inceleme yöntemi, cihazın elde ediliş biçimi ve rapordaki varsayımlar
- Görüntü ve ses kayıtları: kaydın kesintisizliği, elde edilme yönteminin hukuka uygunluğu
Duruşma Öncesi Yapılması Gerekenler
- Dosya bütünüyle incelenir; eksik veya okunamayan evrak için tamamlama talebi yazılı olarak sunulur.
- Dinletilecek tanıkların hangi vakıayı ispatlayacağı dilekçede açıkça gösterilir; genel ifadeler kabul görmez.
- Bilirkişi raporuna itiraz noktaları teknik gerekçeye dayandırılır, sonuca değil yönteme odaklanılır.
- Lehe olan delillerin toplanması talebi, oturum beklenmeden dilekçeyle iletilir.
- Uzlaştırma veya seri-basit yargılama gibi alternatif usullerin kapsamda olup olmadığı baştan kontrol edilir.
Süre Disiplininin Belirleyici Olduğu Anlar
Kovuşturmada süre riski iki noktada yoğunlaşır. Birincisi, ara kararlarla verilen kesin sürelerdir; bu sürede sunulmayan delil listesi ya da yerine getirilmeyen yükümlülük sonradan telafi edilemeyebilir. İkincisi kanun yolu aşamasıdır: hükmün tefhim ya da tebliğinden itibaren işleyen istinaf süresi kaçırıldığında karar kesinleşir ve esasa ilişkin en güçlü savunma dahi dinlenemez. Tefhim yapılan duruşmada süre o gün başladığından, sonradan gelecek gerekçeli kararı beklemek ciddi bir hata kaynağıdır.
Hüküm Sonrası Planlama
Karar verildiğinde değerlendirme yalnızca beraat-mahkûmiyet ekseninde yapılmamalıdır. Nitelendirme, indirim hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığı, mahsup ve infaz rejimi ayrı ayrı incelenmelidir. 5275 sayılı Kanun kapsamındaki infaz sonuçları, kanun yoluna başvurup başvurmama tercihini de etkileyebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Ceza dosyalarında her unsur ve her tarih sonucu değiştirebileceğinden, savunmanın bir hukukçu tarafından yürütülmesi büyük önem taşır.