Soruşturma evresi, çoğu dosyanın kaderinin belirlendiği aşamadır. Bu evrede verilen kararlara karşı itiraz yolları dar ve kısa süreli olduğundan, tebliğ tarihinin kaçırılması çoğu zaman esasa ilişkin en güçlü savunmayı bile kullanılamaz hâle getirir.
Hangi Kararlara İtiraz Edilebilir
Soruşturmada itiraza konu olabilecek kararlar tek bir kalıba sığmaz. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, tutuklama ve adli kontrol kararları, el koyma ve arama işlemleri, dosya inceleme yetkisinin kısıtlanmasına ilişkin kararlar bunların başında gelir. CMK sistematiğinde her birinin mercii ve süresi ayrı düzenlenmiştir. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır; koruma tedbirlerine ilişkin kararlarda ise itiraz süresi kural olarak yedi gündür.
Tebligat Tarihi Her Şeyi Belirler
Süre hesabında başlangıç, kararın öğrenildiği gün değil usulüne uygun tebliğ edildiği gündür. Adres değişikliğinin bildirilmemesi, elektronik tebligat kutusunun takip edilmemesi veya tebligatın bir yakına yapılmış olması, uygulamada en sık görülen usul kazalarıdır. Bu nedenle dosyada yer alan her tebligat parçası ayrı bir kayıt olarak tutulmalı; tebliğ usulüne aykırılık iddiası varsa itiraz dilekçesinde en başta ve ayrı bir başlık altında ileri sürülmelidir.
İtiraz Dilekçesi Nasıl Kurulur
- Kararın hangi tarihte tebliğ edildiği ve sürenin son gününün hangi tarihe geldiği açıkça yazılır.
- Kararın dayandığı olgular ile dosyadaki delillerin çeliştiği noktalar madde madde gösterilir.
- Toplanmamış deliller için somut araştırma talepleri yazılır: kamera kaydı, iletişim bilgileri, banka hareketleri, bilirkişi incelemesi gibi.
- Talep sonucu belirsiz bırakılmaz; hangi kararın kaldırılmasının veya hangi işlemin yapılmasının istendiği tek cümleyle özetlenir.
İtirazın Reddi Hâlinde
İtiraz üzerine verilen kararlar çoğu hâlde kesindir; bu da ilk dilekçenin en güçlü hâliyle yazılması gerektiği anlamına gelir. Kesinlik, dosyanın tamamen kapandığı sonucunu doğurmaz: kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlarda yeni delil ortaya çıkması hâlinde soruşturmanın yeniden açılması gündeme gelebilir; koruma tedbirlerinde ise koşulların değişmesine dayalı yeni talepler her zaman ileri sürülebilir. Hüküm sonrası infaz aşamasındaki işlemler ise 5275 sayılı Kanun çerçevesinde ayrı bir denetim hattına tabidir.
Yukarıdaki çerçeve genel usul bilgisi içerir. Her soruşturmanın kendi delil yapısı ve tarih dizisi bulunduğundan, itiraz kararı verilmeden önce dosyanın bütün hâlinde incelenmesi ve bu incelemenin süre dolmadan yapılması gerekir.