Tutuklama, adli kontrol, arama, el koyma ve iletişimin denetlenmesi gibi koruma tedbirleri, henüz hüküm verilmeden kişinin temel haklarına doğrudan müdahale eder. Bu nedenle tedbire karşı yürütülecek itirazın merkezinde suçsuzluk tartışması değil, tedbirin koşullarının gerçekten oluşup oluşmadığı bulunur. Aşağıda CMK, TCK ve 5275 sayılı Kanun ekseninde itiraz adımları ve usule aykırı işlem riski ele alınmıştır.
Tedbirin Türü İtiraz Yolunu Belirler
Her koruma tedbirinin denetim mercii aynı değildir. Soruşturma evresinde verilen kararların önemli bölümüne karşı sulh ceza hakimliğine itiraz edilirken, kovuşturma evresinde mahkemenin kararı farklı bir mercide incelenir. Kararı veren makam ile itirazı inceleyecek makamın karıştırılması, dilekçenin havale zincirinde dolaşmasına ve sürenin fiilen tükenmesine yol açar. Kural olarak itiraz süresi kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gündür.
İtiraz Dilekçesinde Somut Delil Tartışması
Etkili bir itiraz, dosyadaki delilin niteliğini tartışır. Beyanın tek başına mı kaldığı, teknik takip verisinin hangi zaman aralığını kapsadığı, iddia edilen eylemle ele geçirilen materyal arasında bağ kurulup kurulamadığı ayrı başlıklar hâlinde ele alınmalıdır. Genel ifadelerle yazılan itirazlar, dosyaya yeni bir bakış sunmadığı için çoğu zaman aynı gerekçeyle reddedilir.
Kuvvetli Suç Şüphesi ve Ölçülülük
Tutuklama bakımından kuvvetli suç şüphesinin somut delillerle desteklenmesi ve tedbirin ölçülü olması aranır. Adli kontrolün yeterli olup olmayacağı da tartışılması gereken bir husustur. İtirazda yalnızca tutuklamanın kaldırılması istenmeyip, kabul edilmemesi hâlinde uygulanabilecek adli kontrol seçeneklerinin de kademeli biçimde önerilmesi pratikte fark yaratır.
Hukuka Aykırı Delil İddiasını Zamanında İleri Sürmek
Aramanın kararsız yapılması, el koyma işleminin hakim onayına sunulmaması veya dijital materyalin usulüne uygun kopyalanmaması gibi aykırılıklar, delilin değerlendirilmesini doğrudan etkiler. Bu iddiaların dosyanın ileri aşamasına bırakılması, aradaki işlemlerin ona dayanılarak yapılmasına yol açar; itiraz edilebilecek ilk anda ileri sürülmesi gerekir.
Usule Aykırı İşlem Kontrol Listesi
- Tutanaklarda saat, yer ve hazır bulunanların eksiksiz gösterilip gösterilmediği
- El konulan dijital materyalin imaj kaydının alınıp alınmadığı
- Müdafi hazır bulundurulması gereken işlemlerde bu şartın sağlanıp sağlanmadığı
- Kararın gerekçesinde somut olgu yerine kalıp ifade kullanılıp kullanılmadığı
- Tutukluluğun düzenli aralıklarla gerçekten incelenip incelenmediği
Ceza dosyalarında itirazın içeriği kadar zamanlaması da sonucu değiştirir. Somut dosyanızdaki tutanak ve karar metinleri incelenmeden strateji kurulamayacağı için, süre işlemeye başladığı anda bir müdafi ile çalışılması önemlidir.