Bir mahkûmiyet hükmüne karşı kanun yoluna başvururken en sık yapılan hata, yargılamada söylenenleri aynı sıra ve aynı dille tekrar etmektir. Oysa CMK, TCK ve 5275 sayılı Kanun ekseninde yürüyen bu aşamada asıl mesele, ilk derece kararındaki ispat değerlendirmesinin hangi noktada denetime açık olduğudur. Bu ayrım kurulmazsa başvuru, usule aykırı işlem ya da sebep gösterilmemesi nedeniyle işlevini yitirir.
İki Aşamanın Farklı Mantığı
İstinaf incelemesi maddi vakıayı da kapsayabilirken, temyiz aşaması esas olarak hukuka aykırılık denetimidir. Bu nedenle delil değerlendirmesine yönelik itirazların ağırlığı istinaf dilekçesine, hukuk kuralının yanlış uygulanmasına yönelik itirazların ağırlığı ise temyiz dilekçesine verilmelidir. Aynı metnin iki aşamada da kullanılması, ikinci aşamada incelenemeyecek sebeplerin öne çıkmasına ve gerçek itirazın gölgede kalmasına yol açar.
Süre Tutum ve Gerekçeli Karar
Kanun yoluna başvuru süreleri kısadır ve hükmün açıklanması ya da tebliğinden itibaren işler. Gerekçeli karar henüz tebliğ edilmemişse süre tutum dilekçesi verilerek hak korunur; ayrıntılı sebepler gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra sunulur. Süre tutum dilekçesi verildikten sonra gerekçeli kararın takip edilmemesi, uygulamada en çok hak kaybı doğuran ihmallerden biridir.
İspat İtirazlarını Somutlaştırmak
- Hangi delilin hükme esas alındığı karar metninden alıntılanarak belirlenir.
- O delilin nasıl elde edildiği incelenir; hukuka aykırı elde edilmiş delil ayrıca ele alınır.
- Delilin tek başına mı yoksa başka delillerle birlikte mi hükme dayanak yapıldığı gösterilir.
- Aksi yöndeki delillerin karar metninde neden tartışılmadığı ortaya konur.
- Dinlenmeyen tanık, alınmayan rapor veya toplanmayan kayıt varsa bunların sonucu değiştirme ihtimali açıklanır.
Sık Rastlanan Hukuka Aykırılık Başlıkları
- Savunma hakkının kısıtlanması ve ek savunma verilmeden nitelik değişikliği yapılması
- Tanık beyanlarının tutanağa eksik geçirilmesi
- Bilirkişi raporundaki çelişkinin giderilmeden hükme esas alınması
- Gerekçenin kalıp cümlelerden ibaret kalması ve delillerin tartışılmaması
- Lehe hükümlerin ve cezada indirim sebeplerinin değerlendirilmemesi
İnfaza Etkiyi Gözden Kaçırmamak
Kanun yolu dilekçesi hazırlanırken cezanın infazına ilişkin sonuçlar da hesaba katılmalıdır. Suç niteliğindeki değişiklik, denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme hesaplarını doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle nitelendirmeye yönelik itirazlar, yalnızca ceza miktarı üzerinden değil infaz rejimi üzerinden de gerekçelendirilmelidir.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir ve her dosyaya doğrudan uygulanamaz. Hükmün içeriği ve dosyadaki delil durumu izlenecek yolu belirlediğinden, başvuru öncesinde dosyanın bütün hâlinde incelenmesi gerekir.