Soruşturma evresinde alınan kararların hangi mercie taşınacağı, ceza dosyalarında sonucu esastan daha çok etkileyebilir. Yanlış mercie yapılan bir itiraz, süresi içinde yapılmış sayılmayabilir; görevli olmayan bir mahkemede açılan dava ise ay-lar süren bir görevsizlik trafiğine yol açar. CMK'nın kurduğu bu haritayı baştan çıkarmak, dosyanın ilerleyişini belirler.
Soruşturmadaki Kararlar ve Muhatapları
Soruşturma evresinde çıkan kararların her biri farklı bir yola tabidir. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz sulh ceza hakimliğine yapılır. Koruma tedbirlerine ilişkin kararlar bakımından itiraz mercii, kararı veren hakimliği izleyen numaralı hakimliktir. İddianamenin iadesi kararına karşı ise savcılığın itiraz yolu vardır. Bu ayrımlar karıştırıldığında, dilekçe yetkili olmayan bir mercie ulaşır ve süre yönünden risk doğar.
Görevli Mahkeme Neye Göre Belirlenir
Görev, iddianamede yer alan suç niteliğine ve öngörülen cezanın üst sınırına göre belirlenir. Ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlar kanunda ayrıca sayılmıştır; bunun dışındakiler kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür. Uygulamadaki asıl tartışma, fiilin nitelendirilmesinin değişmesiyle ortaya çıkar. Nitelik değişikliği, yargılamanın herhangi bir aşamasında görevsizlik kararına yol açabilir.
Nitelendirme Değişikliğine Hazırlık
- İddianamedeki sevk maddeleri ile anlatılan fiilin örtüşüp örtüşmediği kontrol edilmeli
- Savunma, hem mevcut nitelendirme hem de olası alt-üst nitelendirme üzerinden kurgulanmalı
- Görevsizlik ihtimalinde hangi delillerin yeniden tartışılacağı önceden not edilmeli
- Tutukluluk hali varsa görevsizlik sürecinin tutukluluk incelemesini geciktirmemesi izlenmeli
Usule Aykırılığın Sonuçları
Ceza muhakemesinde hukuka aykırı yöntemle elde edilen delil hükme esas alınamaz. Arama, el koyma ve iletişimin denetlenmesi tedbirlerinde karar-onay zincirinin eksik kalması, sonraki tüm aşamaları etkiler. Bu nedenle savunma tarafının ilk incelemesi, delilin içeriğinden önce elde ediliş biçimine yönelmelidir. İnfaz aşamasına ilişkin itirazlar bakımından ise 5275 sayılı Kanun kapsamındaki ayrı bir merci düzeni işler; kovuşturmadaki alışkanlıkla dilekçe verilmesi zaman kaybettirir.
Notumuz
Bu rehber genel bilgi sunar ve somut soruşturmanın niteliğine göre değişen unsurlar içerir. Dosyanızda hangi kararın hangi mercie ve hangi sürede taşınacağı konusunda bir ceza hukukçusundan görüş almak, telafisi güç kayıpların önüne geçer.