Soruşturma, dosyanın en hızlı ilerlediği ve en çok hak kaybının yaşandığı aşamadır. Kovuşturma başlamadan verilen kararların önemli bölümü itiraza açıktır; ancak her karar için süre farklı işler ve dilekçenin verileceği makam değişir. Yanlış kapıya bırakılan bir itiraz, çoğu zaman süre dolduktan sonra fark edilir.
Soruşturmada İtiraza Açık Başlıca Kararlar
- Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar.
- Tutuklama, tutukluluğun devamı ve adli kontrol kararları.
- Arama, elkoyma ve taşınmaz ile hak ve alacaklara ilişkin tedbirler.
- Dosyada kısıtlama kararı verilmesi.
- Yakalama ve gözaltına alma işlemine karşı yapılan başvurular.
Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar
Suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğinden itibaren on beş gün içinde itiraz edebilir. İtiraz, kararı veren Cumhuriyet savcısının görev yaptığı yer bakımından yetkili sulh ceza hâkimliğine yöneltilir. Dilekçede eksik kalan soruşturma işlemlerinin tek tek gösterilmesi belirleyicidir: dinlenmeyen tanık, istenmeyen kamera kaydı, alınmayan bilirkişi raporu gibi kalemler somut biçimde sıralanmalıdır. Genel bir hoşnutsuzluk anlatımı, itirazın kabulü bakımından işlevsizdir.
Koruma Tedbirlerine İtiraz
Tutuklama ve adli kontrol kararlarına karşı itiraz süresi daha kısadır ve CMK'nın itiraz kanun yoluna ilişkin genel kuralları uygulanır. Bu tür itirazlarda kararı veren hâkimliğe dilekçe verilir; hâkimlik kararını değiştirmezse dosya itiraz merciine gönderilir. Tutukluluk bakımından ayrıca resen inceleme mekanizması işlediğinden, itirazın zamanlaması ile inceleme takvimini birlikte planlamak gerekir.
Yanlış Mercie Verilen Dilekçenin Sonucu
Süresi içinde ancak yetkisiz makama verilen dilekçenin akıbeti her zaman aynı olmaz; bazı hâllerde gönderme kararıyla süre korunurken, bazı hâllerde başvuru reddedilir. Bu belirsizliği baştan ortadan kaldırmak için dilekçe üzerine hem hitap edilen makam hem de dosya numarası açıkça yazılmalı, teslim belgesi saklanmalıdır. Ceza infaz kurumundaki kişilerin başvurularında kurum kaydının tarihi esas alındığından, dilekçenin kuruma teslim edildiği tarih ayrıca not edilmelidir.
İtiraz Dilekçesinin İskeleti
- Karar tarihi ve tebliğ tarihi, sürenin son günü ile birlikte.
- İtiraz edilen kararın hangi bölümüne yönelik olduğunun net gösterilmesi.
- Dosyadaki delillere sayfa veya klasör bilgisiyle atıf.
- Talep edilen somut işlemler: hangi kaydın istenmesi, kimin dinlenmesi gerektiği.
- Sonuç istemi: kararın kaldırılması mı, eksik işlemlerin tamamlanması mı istenmektedir.
TCK ve CMK hükümlerinin yanı sıra infaz aşamasına geçilmiş dosyalarda 5275 sayılı Kanun kapsamındaki başvuru yolları da ayrı bir takvimle işler. Buradaki anlatım genel bilgilendirmeye yöneliktir; sürelerin hesabı tebligatın biçimine göre değişebileceğinden, karar elinize ulaştığı gün hukuki destek alınması önem taşır.