İdari işlemin hukuka aykırılığı iddiası, ne kadar güçlü olursa olsun, yanlış yargı koluna veya yanlış mahkemeye taşındığında esasa girilmeden sonuçsuz kalabilir. İptal davasında altmış günlük süre işlerken yapılan merci hatası, çoğu zaman telafi edilemeyen bir hak kaybına dönüşür.
Altmış Gün Hangi Anda İşlemeye Başlar
Sürenin başlangıcı, işlemin yazılı bildirimidir. Bu nedenle dosyanın ilk sayfasına konulması gereken belge, tebliğ zarfı veya elektronik bildirim kaydıdır. İşlem ilgiliye hiç bildirilmemişse öğrenme anının nasıl ortaya konulacağı ayrıca kurgulanmalıdır. Üst makama başvuru yapılması hâlinde sürenin nasıl etkilendiği İYUK sistematiği içinde ayrıca hesaplanmalı, başvurunun cevapsız kalması ihtimali de takvime yazılmalıdır.
İdare Mahkemesi mi, Vergi Mahkemesi mi
İdari yargı içinde görev dağılımı kamu düzenindendir ve tarafların iradesiyle değiştirilemez. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerden doğan uyuşmazlıklar ile 6183 kapsamındaki takip işlemleri vergi mahkemesinin alanındayken, diğer idari işlemler idare mahkemesinde görülür. Aynı olayda hem VUK kapsamında bir tarhiyat hem de idari yaptırım niteliğinde ayrı bir işlem bulunabilir; bu durumda tek dilekçeyle her ikisine birden yürümek yerine işlemlerin ayrıştırılması gerekir.
Adli Yargıya Kayma Riski
Bazı uyuşmazlıklarda idarenin işlemi görünürde idari olsa da, uyuşmazlığın kaynağı özel hukuk ilişkisidir. Kamu kurumuyla yapılan bir sözleşmenin niteliği, zarar doğuran eylemin hizmet kusuruna mı yoksa kişisel kusura mı dayandığı gibi ayrımlar yargı kolunu değiştirir. Dilekçeyi yazmadan önce şu üç soruya yazılı cevap verilmelidir: işlemi kim tesis etti, hangi kamu gücü yetkisine dayandı, doğan sonuç kimin malvarlığında etki yarattı.
İdari Yargıda İspatın Kendine Özgü Yapısı
İdari yargıda yargılama esas olarak dosya üzerinden yürür ve resen araştırma ilkesi geçerlidir. Bu, davacının delil hazırlığını gevşetmesi anlamına gelmez. Aksine, idarenin savunmasına ekleyeceği işlem dosyasında hangi belgenin bulunması gerektiği dilekçede açıkça istenmeli, eksik gönderim hâlinde ara karar talebi yinelenmelidir. Yürütmenin durdurulması istemi varsa telafisi güç zararın somut verilerle, tahminle değil belgeyle gösterilmesi beklenir.
Görev veya süre yönünden verilen ret kararları esasa hiç girmeden dosyayı kapatır. Bu nedenle metin yazılmadan önce yargı yolu, görevli mahkeme ve sürenin başlangıcı birlikte kağıda dökülmelidir. Somut işlemin özellikleri bu değerlendirmeyi tümüyle değiştirebileceğinden, dosyanın uzman görüşüyle birlikte ele alınması önerilir.