İdarenin işlem veya eylemi nedeniyle zarara uğrayan kişinin başvuracağı yol tam yargı davasıdır. Bu davada en çok kaybedilen nokta esasa ilişkin haklılık değil; sürenin ve mahkemenin doğru belirlenmemesidir. İYUK sistematiğinde dava açma süresi kural olarak altmış gündür ve bu süre, işlemin niteliğine göre farklı anlarda işlemeye başlar.
Sürenin Başladığı An
İdari işlemlerde süre, işlemin yazılı bildirimiyle başlar. İdari eylemlerden doğan zararlarda ise önce zararın öğrenilmesi üzerine ilgili idareye başvurulması ve bu başvuruya verilen cevaba göre dava süresinin hesaplanması gerekir. Bu ön başvuru yapılmadan açılan dava, esasa girilmeden reddedilebilir.
Hangi İdare Mahkemesi
Yetki kural olarak dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer mahkemesindedir; taşınmaza, kamu görevlisine veya belirli hizmetlere ilişkin uyuşmazlıklarda ise özel yetki kuralları devreye girer. Merkezi bir idarenin işlemine karşı davanın hangi ilde açılacağı, bu özel kurallar okunmadan belirlenemez.
Vergi Uyuşmazlığında Ayrı Hat
VUK kapsamındaki tarhiyat ve cezalara karşı vergi mahkemesi görevlidir. 6183 sayılı Kanuna göre düzenlenen ödeme emrine karşı itirazın ise kendine özgü süresi ve sınırlı sebepleri bulunur; genel dava dilekçesi mantığıyla hazırlanan başvurular bu nedenle sonuçsuz kalabilir. Uzlaşma yoluna gidilmesi hâlinde sürelerin nasıl etkilendiği de ayrıca hesaplanmalıdır.
Zararı Rakamlaştırmak
- Maddi zarar kalemleri fatura, ödeme belgesi veya teknik tespite bağlanır.
- Yoksun kalınan kazanç, geçmiş dönem verileriyle karşılaştırmalı olarak gösterilir.
- Manevi zarar talebi, olayın kişisel sonuçları anlatılarak gerekçelendirilir.
- Talep sonucu, sonradan artırma ihtimali düşünülerek yapılandırılır.
Yürütmenin Durdurulması
Dava açmak, işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Telafisi güç zarar doğuracak bir işlem söz konusuysa, talebin dilekçede ayrı başlık altında ve somut gerekçeyle yer alması gerekir.
Kapanış Notu
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; işlemin türü ve bildirim biçimi süreyi değiştirebilir. Elinizdeki tebligatın tarihini ve içeriğini bir hukukçuyla birlikte incelemeniz, süre kaybını önler.