İş kazası geçiren bir işçinin dosyasında çoğu zaman iki ayrı talep iç içe geçer: kazadan doğan maddi ve manevi tazminat ile ödenmemiş fazla mesai alacağı. Bu iki talep aynı olaydan doğsa bile usul bakımından farklı kanallarda yürür. 4857, 7036, 5510 ve 6331 çerçevesinde, dosyayı açmadan önce gözden geçirilmesi gereken risk kalemleri aşağıdadır.
Aynı Dosyada İki Farklı Usul Rejimi
İşçilik alacakları bakımından arabuluculuk dava şartıdır; arabulucuya başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. Buna karşılık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlara ilişkin tespit ve rücu uyuşmazlıkları bu zorunluluğun dışında tutulmuştur. Pratikteki hata, kaza dosyasının bütününü tek bir arabuluculuk başvurusuna sıkıştırmak ya da tersine, fazla mesai alacağını da kaza tazminatı sanıp doğrudan dava açmaktır. İkinci ihtimalde alacak kalemi baştan düşer.
Fazla Mesainin İspatı Nerede Kırılır
- İşyerinde imzalı puantaj veya giriş çıkış kaydı varsa, tanık beyanı tek başına bu kayıtların önüne kural olarak geçemez.
- Ücret bordrolarında fazla mesai tahakkuku görünüyor ve bordro ihtirazi kayıtsız imzalanmışsa, o dönem bakımından ispat yükü ağırlaşır.
- Elektronik kayıtlar, kart okuyucu logları ve servis çizelgeleri kazadan sonra silinebildiğinden erken delil tespiti değerlidir.
- Tanık, aynı dönemde ve aynı birimde çalışmış olmalıdır; husumetli tanık beyanının ağırlığı azalır.
Kaza Tarafında Kaçırılan Kayıtlar
İş kazası bildirimi, iş güvenliği mevzuatı gereği tutulan risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları, kusur oranını doğrudan etkiler. Sosyal güvenlik kurumunca yürütülen işlemler ile hukuk davası paralel ilerlediğinden, kurum dosyasının ve müfettiş raporunun celbi talep edilmelidir. Sürekli iş göremezlik oranı belirlenmeden hesaplanan tazminat rakamı, bilirkişi aşamasında yeniden kurulur.
Sulh Teklifi Geldiğinde Kontrol Edilecekler
- Teklif yalnızca fazla mesaiyi mi, kaza tazminatını da mı kapsıyor?
- Metinde genel ibra ifadesi var mı; varsa henüz belirlenmemiş göremezlik oranına ilişkin haklar da kapsanıyor mu?
- Ödeme takvimi ile faiz başlangıcı ayrı ayrı yazılmış mı?
- Kurumun rücu alacağı bakımından işveren ile aranızdaki anlaşmanın etkisi değerlendirildi mi?
- Arabuluculuk anlaşma belgesi düzenlenecekse, kapsam dışı bıraktığınız kalemler açıkça sayıldı mı?
İş kazası dosyalarında en pahalı hata, sağlık durumu netleşmeden imzalanan geniş kapsamlı bir ibra metnidir. Anlaşma yolu her zaman değerlendirilmeye değer olsa da, tedavi süreci devam ederken kapsamın dar tutulması gerekir.
Yukarıdaki değerlendirme genel bilgilendirme amacı taşır. Çalışma süresi, işyeri kayıt düzeni ve yaralanmanın niteliği sonucu esaslı biçimde değiştirebileceğinden, arabuluculuk oturumundan önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz önerilir.