Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında tartışma çoğu zaman çalışmanın var olup olmadığından değil, resmi kayıtlara nasıl yansıdığından doğar. Bordroda görünen çalışma süresi ile fiilen yapılan çalışma arasındaki fark; prime esas kazancı, hizmet süresini ve ileride doğacak emeklilik haklarını etkiler. 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 6331 sayılı Kanun ekseninde bu liste, kayıt uyuşmazlığından doğan riskleri daraltmayı amaçlar.
Hizmet Kaydı ile Bordro Arasındaki Çelişkiyi Tespit Etmek
İlk adım, kurumdan alınacak hizmet dökümü ile elde bulunan bordroların ay ay karşılaştırılmasıdır. Eksik gün bildirimleri, geç yapılan işe giriş bildirgeleri, kesintili görünen dönemler ve kazanç tutarındaki dalgalanmalar bu karşılaştırmada ortaya çıkar. Farkın hangi aylarda ve hangi ölçüde oluştuğu bir tabloya işlendiğinde, talebin kapsamı da netleşir.
Prime Esas Kazanç ile Fazla Çalışma İlişkisi
Fazla çalışma karşılığı ödemelerin bordroda gösterilmemesi, yalnızca alacak boyutunda kalmaz; prime esas kazancın eksik bildirilmesi sonucunu da doğurur. Bu nedenle banka hesabına yapılan ödemelerle bordro tutarları arasındaki fark ayrıca incelenmelidir. Elden yapılan ödemeler iddiasında, ödeme düzenini gösteren yazışmalar ve tanık anlatımları birlikte değerlendirilir; tek başına beyan yeterli olmaz.
Kayıt Toplama Listesi
- İşyeri giriş çıkış sistemi kayıtları ve vardiya çizelgeleri.
- Kurumsal e-posta, iş takip yazılımı ve mesai onay kayıtları.
- Servis ve yemek listeleri gibi dolaylı ancak tarihli belgeler.
- İş sağlığı ve güvenliği kapsamında tutulan eğitim ve denetim kayıtları.
- Banka hesap hareketleri ile bordroların eşleştirildiği tablo.
Kuruma Başvuru ve İdari Aşama
Kayıt düzeltmesine ilişkin taleplerde kuruma yapılacak yazılı başvuru, hem sorunun idari aşamada çözülmesi ihtimalini doğurur hem de sonraki aşamalar için tarih tespiti sağlar. Başvuruya verilen cevabın veya cevapsız kalmanın kayıt altına alınması gerekir. İşverenin bu aşamada yaptığı düzeltmeler varsa, hangi dönemi kapsadığı ve talebin ne kadarını karşıladığı ayrıca not edilmelidir.
Hizmet Tespiti Talebinde Taraf Yapısı
Hizmet süresinin veya kazancın tespiti istendiğinde uyuşmazlık yalnızca işveren ile çalışan arasında kalmaz; kurumun da sürece dâhil olması söz konusu olur. Bu nedenle işverenle varılacak bir anlaşma, kayıtlara yansımadığı sürece sosyal güvenlik boyutunu tek başına çözmez. Anlaşma yolu tercih edilecekse, mutabakatın bildirim ve düzeltme işlemleriyle birlikte planlanması, aksi hâlde çalışanın emeklilik hesabında ileride yeni bir sorunla karşılaşması muhtemeldir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Çalışma biçimi, işyeri kayıt düzeni ve talep edilen dönem sonucu etkilediğinden, somut olayda kayıtların bir hukukçu tarafından incelenmesi yerinde olacaktır.