Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarının büyük bölümü hukuki tartışmadan çok bir ispat sorunudur. Kurum kayıtları belirli bir tabloyu gösterirken, çalışanın fiilen yaşadığı süreç farklıdır ve aradaki farkı kapatmak davacıya düşer. Bu rehber, 4857 ve 5510 sayılı kanunlar ile 7036 sayılı Kanun ve 6331 sayılı Kanun çerçevesinde SGK uyuşmazlıklarında delil toplamayı konu alır.
Kayıt Dışı Dönemi Kanıtlamak
Hizmet tespitine yönelik taleplerde temel soru, bildirilmeyen dönemde fiilen çalışıldığının nasıl gösterileceğidir. Burada tek bir belge nadiren yeterli olur; birbirini doğrulayan farklı kaynaklar aranır. İşyeri kayıtları, ücret ödemesine ilişkin banka hareketleri, giriş çıkış kayıtları, servis listeleri, iş sağlığı ve güvenliği eğitim tutanakları ile aynı dönemde çalışan kişilerin beyanları birlikte değerlendirildiğinde tablo tamamlanır. Delillerin tarih aralığı, iddia edilen çalışma dönemiyle örtüşmelidir; kopuk tarihler taşıyan bir dosya kendi içinde çelişki üretir.
Kurum Kayıtları ile Fiilî Durum Çatıştığında
Kurum kayıtları güçlü bir başlangıç noktası oluşturur, ancak aksi ispatlanamaz nitelikte değildir. Prim gün sayısının eksik bildirilmesi, ücretin asgari düzeyden gösterilmesi ya da işyeri sicilinin farklı bir birim üzerinden işlenmesi sık karşılaşılan durumlardır. Bu hâllerde savunma ya da iddia, kaydın nasıl oluştuğunu açıklayan bir anlatıya dayanmalıdır. Kaydın yanlış olduğunu söylemek yetmez; hangi aşamada, hangi sebeple yanlış oluştuğunun gösterilmesi gerekir.
Delil Toplama Kontrol Listesi
- Çalışma döneminin başlangıç ve bitiş tarihleri belgeyle destekleniyor mu?
- Ücretin gerçek tutarını gösteren banka kayıtları ve bordrolar karşılaştırıldı mı?
- İşyerinin faaliyet gösterdiği dönemi kanıtlayan resmî kayıtlar temin edildi mi?
- Tanık olarak gösterilecek kişilerin aynı dönemde aynı işyerinde bulunduğu belgelenebiliyor mu?
- İş kazası veya meslek hastalığı söz konusuysa olay anına ilişkin tutanak ve raporlar toplandı mı?
- Elektronik yazışmalar ve mesajlar, gönderen ve tarih bilgisiyle birlikte saklandı mı?
Arabuluculuk Masasında Neyin Konuşulabileceği
İşçi ve işveren arasındaki birçok alacak kalemi bakımından arabuluculuk dava şartıdır; buna karşılık Kurumun taraf olduğu ve kamu düzenini ilgilendiren hizmet tespiti türü taleplerin bu yolla sonuçlandırılması mümkün değildir. Bu ayrım gözden kaçtığında, masada yapılan kapsamlı bir ibra beyanı, işçinin sonradan ileri süreceği talepleri zayıflatabilir. Anlaşma metni yazılırken hangi kalemlerin kapsandığı ve hangilerinin dışarıda bırakıldığı tek tek sayılmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Çalışma ilişkisinin niteliği ve dönemi sonucu etkilediğinden, talepte bulunmadan önce belgelerinizin bir hukukçu tarafından incelenmesi tavsiye edilir.