İş ilişkisi sona erdiğinde işçinin önündeki takvim, fesih bildiriminin eline ulaştığı günle başlar. 7036 sayılı Kanun ile arabuluculuk çoğu işçilik alacağı bakımından dava şartı hâline geldiğinden, doğrudan mahkemeye gidilen dosyalar usulden reddedilir. Bu rehber, bir aylık kritik süreyi ve fesih bildiriminin geç tebliğ edildiği durumlarda izlenecek yolu ele alıyor.
Hangi talep hangi takvime tabi?
Feshin geçersizliği ve işe iade talebi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde arabulucuya başvurulmasını gerektirir. Buna karşılık kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ve yıllık izin ücreti gibi alacaklar bir aylık bu süreye değil, zamanaşımı sürelerine tabidir. İki takvimin karıştırılması sık görülen bir hatadır: işe iade penceresi kapansa bile alacak talepleri ayrıca ileri sürülebilir.
Fesih bildirimi geç ulaştıysa
- Bildirimin yazılı yapılıp yapılmadığı ve fesih sebebinin açık şekilde gösterilip gösterilmediği incelenir.
- İşyerinde tebliğ tutanağı düzenlenmişse imzadan imtina şerhi ve tanık imzaları denetlenir.
- Noter veya posta yoluyla gönderimlerde teslim tarihi, tebliğ mazbatasındaki kayıtlarla karşılaştırılır.
- Elektronik yollarla yapılan bildirimlerde işçinin fiilen erişebildiği tarih ayrıca değerlendirilir.
- 4857 sayılı Kanun kapsamında savunma alınması gereken hâllerde bu adımın atlanıp atlanmadığı not edilir.
Arabuluculuk oturumunu boşa harcamamak
Arabuluculuk çoğu dosyada bir formalite gibi geçiştirilir; oysa buradaki hazırlık dava aşamasını doğrudan etkiler. Talep kalemlerinin brüt-net ayrımıyla, hesaplama yöntemi gösterilerek sunulması; SGK hizmet dökümünün, banka ücret ödemelerinin ve puantaj kayıtlarının önceden temin edilmesi görüşmeyi somutlaştırır. Anlaşma sağlanamazsa düzenlenen son tutanağın tarihi yeni bir süreyi başlatır ve dava dilekçesine bu tutanağın eklenmesi zorunludur.
İş kazası ve sosyal güvenlik boyutu
Dosyada iş kazası veya meslek hastalığı unsuru varsa süreç yalnızca alacak davasıyla sınırlı kalmaz. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki bildirimler, 6331 sayılı Kanun çerçevesinde işverenin aldığı önlemlere ilişkin kayıtlar ve kaza tutanakları erken aşamada istenmelidir. Bu belgeler zamanla ulaşılması güçleşen kalemlerdir.
Kısa bir hatırlatma
İş uyuşmazlıklarında dosyanın kaderi çoğu kez ilk otuz günde belirlenir. Buradaki anlatım genel bilgi amaçlıdır; çalışma süresi, fesih türü ve işyerinin niteliği sonucu değiştirebilir. Fesih yazısını aldığınız tarihi bir kenara not edip, hesaplamayı ve başvuru yolunu bir hukukçuyla birlikte netleştirmenizde yarar vardır.