Kıdem tazminatı uyuşmazlıklarının çoğu hukuki nitelendirmeden değil, hesabın dayandığı üç ham veriden doğar: çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihi, ücretin gerçek tutarı ve feshin kim tarafından hangi tarihte yapıldığı. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı düzenlemelerin kesiştiği bu alanda dosyanın kaderini çoğu zaman tek bir tebliğ tarihinin birkaç gün kayması belirler.
Kıdem Süresinin Başlangıcı ve Bitişi
Hesabın ilk adımı, sigorta başlangıcı ile fiilî işe giriş tarihinin çakışıp çakışmadığını görmektir. Aynı işverene bağlı farklı şirketler arasında geçişler, alt işveren değişiklikleri ve aralıklı çalışmalar tek bir zaman çizelgesinde birleştirilmelidir. Bitiş tarihi için ise fesih iradesinin karşı tarafa ulaştığı an esas alınır; dilekçenin yazıldığı gün değil, tebliğ edildiği gün.
Giydirilmiş Ücretin İnşası
Kıdem hesabında çıplak ücret yetmez. Yol, yemek, ikramiye, düzenli prim ve ayni yardımların hangi dönemde, hangi sıklıkta ve hangi belgeyle ödendiği kalem kalem gösterilmelidir. Banka ekstresi, bordro ve ödeme talimatları arasındaki farklar bilirkişi aşamasında tartışmanın merkezine oturur; bu nedenle üç kaynağı yan yana koyan bir tablo baştan hazırlanmalıdır.
Arabuluculuk Aşamasında Tebligat Trafiği
İşçilik alacaklarında arabuluculuğa başvuru dava şartıdır. Burada sık görülen sorun, karşı tarafın adres kayıtlarının güncel olmaması nedeniyle davetin ulaşmaması ve sürecin sonuçsuz kapanmasıdır. Son tutanağın düzenlenme tarihi ile dava açma süresi arasındaki bağ göz ardı edilirse, esasa hiç girilmeden dosya usulden kapanabilir.
Gecikmiş Tebligatın Yarattığı Tipik Kayıplar
- Fesih bildiriminin geç ulaşması nedeniyle haklı fesih süresinin tükenmesi
- İhtarnamenin muhataba ulaşmaması sebebiyle temerrüt tarihinin ispatlanamaması ve faiz kaybı
- Arabuluculuk davetinin tebliğ edilememesi ve tutanak tarihinin planlanandan geç oluşması
- İşe iade talebi de gündemdeyse, kısa sürelerin fark edilmeden tüketilmesi
Dosyayı Kurarken İzlenecek Sıra
- SGK hizmet dökümü ile işyeri kayıtları karşılaştırılır, boşluklar not edilir.
- Ücret kalemleri aylık bazda tabloya dökülür, dalgalanmalar açıklanır.
- Fesih yazışmalarının gönderim ve tebliğ tarihleri ayrı sütunda tutulur.
- Talep kalemleri kıdem, ihbar, yıllık izin ve fazla çalışma olarak ayrıştırılır.
- Her kalem için ispat yükünün kimde olduğu ve hangi delille karşılanacağı yazılır.
Kapanış
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgi sunar; ücret yapısı, çalışma düzeni ve fesih biçimi değiştikçe sonuç da değişir. Kendi dosyanızdaki tarihleri ve belgeleri bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz, hesabın hangi noktada zayıf kaldığını erken görmenizi sağlar.