İşe iade talebinde sonucu belirleyen iki eksen vardır: takvim ve ispat. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar çerçevesinde yürüyen bu dosyalarda süre, fesih bildiriminin işçiye ulaştığı andan itibaren işler. Bildirimin geç ulaşması, kargo ile gönderilmesi ya da hiç tebliğ edilmeden fiilen işten çıkarılma durumları, en sık karşılaşılan başlangıç sorunlarıdır.
Fesih Anını Belgelemek
Fesih bildirimi yazılı olarak elden verilmişse tarih ve imza kaydı, posta yoluyla gönderilmişse tebliğ evrakı belirleyicidir. Bildirim yapılmadan işyerine girişin engellendiği hallerde ise işçinin elinde başka kayıtlar bulunmalıdır: giriş kartının çalışmadığı an, mesaj yazışmaları, tanık beyanı, kuruma yapılan çıkış bildiriminin tarihi. Bu kayıtlar sonradan toplanamayacağı için ilk günden itibaren biriktirilmelidir.
İspat Yükü Nerede Durur?
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını göstermek işverenin görevidir. Ancak bu, işçinin pasif kalabileceği anlamına gelmez. İşveren tarafından ileri sürülen gerekçenin gerçek olmadığını veya feshin son çare olma niteliğini taşımadığını gösteren karşı delil, dosyanın seyrini değiştirir. İşçi tarafında toplanması yararlı olan kalemler şunlardır:
- Aynı dönemde yeni işçi alındığını gösteren ilan veya kayıtlar.
- Performans gerekçesi ileri sürülüyorsa, önceki değerlendirme ve prim kayıtları.
- Ekonomik gerekçe ileri sürülüyorsa, aynı dönemde yapılan yatırım veya işe alım bilgileri.
- Savunma istenmeden yapılan fesihlerde yazışma geçmişi.
Arabuluculuk Aşamasını Boşa Harcamamak
İşe iade talebinde arabuluculuk zorunlu bir aşamadır ve süresi sınırlıdır. Bu aşamaya delil dosyası hazır olmadan gidilmesi, hem pazarlık gücünü zayıflatır hem de sonraki dava için hazırlık zamanını daraltır. Görüşmeye giderken talebin işe iade mi yoksa tazminat karşılığı bir uzlaşma mı olduğu netleştirilmiş olmalıdır; iki hedefin ekonomik sonuçları farklıdır.
İşe Başlatmama Aşamasını Baştan Hesaplamak
Karar işçi lehine sonuçlansa dahi süreç bitmez. İşçinin süresi içinde işverene başvurması ve işverenin cevabı, hangi alacakların doğacağını belirler. Bu aşamada yapılan başvurunun tarihi ve şekli, sonradan açılacak alacak talebinin dayanağı olduğundan noter veya benzeri güvenilir bir kanalla belgelenmelidir.
Sosyal Güvenlik Kayıtlarıyla Uyum
İşe iade dosyası, kurum kayıtlarındaki çıkış kodu ve prim bildirimleriyle birlikte okunur. Kayıtlarda görünen çıkış nedeni ile fesih yazısındaki gerekçe çelişiyorsa, bu çelişki dosyada özellikle vurgulanmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme içindir. İş uyuşmazlıklarında süreler kısadır ve dosyaya göre farklılık gösterir; fesih bildirimini aldığınız gün hukuki değerlendirme almanız hak kaybını önler.