İş kazası dosyalarında yaygın bir yanlış bilgi, her iş uyuşmazlığında olduğu gibi önce arabulucuya gidilmesi gerektiğidir. Oysa 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları bakımından dava şartı olarak arabuluculuğun uygulanmayacağını açıkça düzenlemiştir. Bu istisnanın bilinmemesi, gereksiz bir arabuluculuk süreciyle haftaların kaybedilmesine neden olur.
Doğrudan Dava Açılabilen ve Açılamayan Talepler
Kazadan doğan maddi ve manevi tazminat talepleri için doğrudan iş mahkemesine başvurulabilir. Buna karşılık aynı işçinin ücret, fazla çalışma veya kıdem tazminatı gibi klasik işçilik alacakları da varsa, bu kalemler bakımından arabuluculuk dava şartı olmaya devam eder. Tek dilekçede birleştirilen taleplerde bu ayrımın gözden kaçması, bazı kalemler yönünden usulden ret riskini doğurur. Talepler baştan ayrıştırılmalı ve gerekiyorsa iki ayrı dosya kurgulanmalıdır.
Kaza Anından İtibaren İşleyen Bildirim Yükümlülükleri
İşveren, iş kazasını kolluğa derhal ve 5510 sayılı Kanun uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumuna üç iş günü içinde bildirmekle yükümlüdür. Bildirimin yapılmaması veya olayın basit bir rahatsızlık gibi kaydedilmesi, sonradan olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı tartışmasını doğurur. Böyle bir durumda işçi veya hak sahipleri, olayın iş kazası olduğunun tespiti için ayrıca dava açmak zorunda kalır ve süreç uzar.
- Kaza tutanağı, kolluk kaydı ve hastane evraklarını aynı dosyada toplayın.
- SGK bildiriminin yapılıp yapılmadığını kurum kayıtlarından doğrulayın.
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki risk değerlendirmesi ve eğitim kayıtlarını isteyin.
Tebligat Gecikmesinin Etkisi
SGK tarafından düzenlenen kararların ve rapor sonuçlarının ilgiliye ulaşmaması, itiraz sürelerinin sessizce tükenmesine yol açar. Sürekli iş göremezlik oranına ilişkin sonuçlar tebliğ edilmediğinde, tazminat hesabının dayanağı olan maluliyet oranı da tartışmalı kalır. Adres ve iletişim bilgilerinin kurum kayıtlarında güncel tutulması, bu dosyalarda basit ama belirleyici bir tedbirdir.
Tazminat Hesabının Dayanakları
Maddi tazminat, işçinin kazanç kaybı ile kusur ve maluliyet oranları üzerinden kurulur. Bu nedenle işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, makine bakım kayıtları, kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri ve eğitim tutanaklarıyla ortaya konmalıdır. Kusur oranı bilirkişi incelemesiyle belirlenirken, işçinin kendi davranışının etkisi de tartışılacağından savunmaya karşı hazırlık yapılmalıdır. Ölümle sonuçlanan kazalarda destekten yoksun kalma tazminatı ayrı bir hesap disiplini gerektirir.
Kısa Uyarı
Bu metin genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Kazanın oluş biçimi, sigorta kayıtları ve maluliyet durumu sonucu doğrudan etkilediğinden, talebinizi kurgularken hukuki destek almanız önerilir.