İş sözleşmesinin feshinde işçi bakımından iki farklı hesap aynı anda yürür: feshin geçersizliğine dayanan işe iade talebi ile kıdem ve ihbar tazminatı gibi fesihten doğan alacaklar. Bu iki talebin süreleri ve usulleri farklıdır; birinin kaçırılması diğerini de zayıflatabilir. Bu rehber 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar ekseninde sürecin zaman planını ele alır.
Fesih Bildiriminin Ulaştığı An Her Şeyi Başlatır
İşe iade sürecinde takvim, fesih bildiriminin işçiye tebliğ edildiği tarihte başlar. İş Kanunu uyarınca işçinin bir ay içinde arabulucuya başvurması, anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlenmesinden itibaren iki hafta içinde dava açması gerekir. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; kaçırıldığında işe iade talebi esasa girilmeden reddedilir. Buna karşılık kıdem, ihbar, fazla çalışma ve yıllık izin alacakları farklı zamanaşımı sürelerine tabidir ve işe iade süresi geçmiş olsa bile bu alacaklar ayrıca istenebilir.
Kıdem Hesabında Tartışma Yaratan Kalemler
Kıdem tazminatının hesabı yalnızca çıplak ücret üzerinden yapılmaz; süreklilik gösteren ve para ile ölçülebilen ek menfaatler giydirilmiş ücrete dahil edilir. Uyuşmazlıkta öne çıkan kalemler şunlardır:
- Yol ve yemek yardımı ile bunların fiilen çalışılan güne göre hesabı
- Düzenli ödenen ikramiye ve prim uygulamaları
- Şirket aracı, konut ve benzeri ayni menfaatler
- Aynı işverene ait farklı şirketlerde geçen ve birleştirilmesi gereken hizmet süreleri
- Askerlik, doğum veya ücretsiz izin dönemlerinin süreye etkisi
Tebligat Gecikmesinin İki Yönlü Etkisi
Fesih bildiriminin elden imza karşılığı verilmediği durumlarda, bildirimin posta ile ne zaman ulaştığı belirleyici olur. İşçi adreste bulunamadığında ya da bildirim geç ulaştığında, bir aylık arabuluculuk süresinin ne zaman başladığı tartışmalı hale gelir. Bu tartışmayı önlemek için tebliğ zarfının, postanın tarih kayıtlarının ve varsa iş yerinde yapılan tutanakların saklanması gerekir. İşveren tarafında ise adres bilgisinin özlük dosyasında güncel tutulmaması, feshin usulüne uygun bildirilmediği iddiasına zemin hazırlar.
Delil Dosyasını Fesih Öncesinden Kurmak
İşe iade davalarında feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir; buna karşılık işçinin de fesih sebebinin gerçek olmadığını gösteren olguları ortaya koyması dosyayı güçlendirir. Bordrolar, banka ödeme kayıtları, giriş çıkış kayıtları, kurumsal e-posta yazışmaları, performans değerlendirme belgeleri ve varsa savunma istem yazıları bu aşamada işlevseldir. İhtirazi kayıt konulmadan imzalanan bordroların sonradan itiraz edilmesini zorlaştırdığı gözetilmelidir.
Kabul Kararı Sonrası On İş Günü Kuralı
İşe iade kararı kesinleştiğinde, işçinin belirlenen süre içinde işverene başvurması gerekir; bu başvuru yapılmazsa fesih geçerli hale gelir ve kararın sağladığı mali sonuçlar doğmaz. Başvurunun yazılı ve tarihi ispatlanabilir bir kanalla yapılması, işverenin davete cevabının da aynı şekilde belgelenmesi gerekir. Bu aşamada boşta geçen süre ücreti ile işe başlatmama tazminatının hangi tarihler esas alınarak hesaplanacağı ayrıca kontrol edilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İş uyuşmazlıklarında süreler kısa ve sonuçları kalıcı olduğundan, fesih bildirimini aldıktan sonra hızlıca hukuki destek almanız önerilir.