İş kazası dosyalarında uyuşmazlık genellikle kazanın yaşanıp yaşanmadığı üzerinde değil, nasıl gerçekleştiği ve kusurun nasıl dağıldığı üzerinde yoğunlaşır. Bu sorunun cevabı ise kaza anında ve sonrasındaki ilk günlerde oluşan kayıtlarda saklıdır. Aşağıda 4857, 6331, 5510 ve 7036 ekseninde ispat planının nasıl kurulacağı ele alınmaktadır.
Kaza Anında Doğan Kayıtlar
Olayın hemen ardından oluşan belgeler, sonradan üretilemeyecek nitelikte olduğu için dosyanın çekirdeğini oluşturur. Bunların başında sağlık kuruluşuna ilk başvuru kaydı, acil servis epikrizi, iş yeri kaza tutanağı ve olay yerine ilişkin görüntü kayıtları gelir. Kamera kayıtlarının saklama süresi sınırlı olduğundan, bunların muhafazasının talep edilmesi geciktirilmemelidir.
Bildirim Zinciri ve Zaman
- İşverenin kazayı Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirmesi
- Kolluğa yapılan bildirim ve düzenlenen tutanak
- İş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının kayıtları
- Kurumun kazayı iş kazası sayıp saymadığına ilişkin işlem
- Sigortalıya veya hak sahiplerine yapılan tebligatlar
İşverenin Yükümlülük Belgeleri
6331 sayılı Kanun kapsamında işverenin risk değerlendirmesi yapması, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi vermesi, kişisel koruyucu donanım sağlaması ve gerekli denetimleri yürütmesi beklenir. Bu yükümlülüklerin yerine getirildiği ya da getirilmediği, imzalı eğitim katılım belgeleri, zimmet tutanakları ve risk değerlendirme raporlarıyla ortaya çıkar. Bu belgeler işveren nezdinde bulunduğundan, dava aşamasında celbi açıkça talep edilmelidir.
Kurum İşleminin Tebliği Gecikirse
Kurumun kazayı iş kazası saymaması ya da sürekli iş göremezlik oranına ilişkin işlemi, tebliğ edildiği tarihten itibaren itiraz ve dava sürelerini başlatır. Adres güncel değilse ya da bildirim hak sahiplerinden yalnızca birine ulaşmışsa, süre farklı kişiler bakımından farklı işleyebilir. Bu nedenle her hak sahibi için ayrı bir tebliğ tarihi kaydı tutulmalı, işlemin bir örneği Kurumdan yazılı olarak istenmelidir.
Kusur ve Zarar Hesabına Hazırlık
- Kazanın oluş şekli tanık anlatımlarıyla tarih sırasına göre yazılır.
- Ücret, prim ve yan ödemelere ilişkin belgeler eksiksiz toplanır.
- Tedavi süreci, rapor süreleri ve kalıcı etkiler belgelenir.
- Kusur dağılımına ilişkin savunmalar önceden değerlendirilir.
- Maddi ve manevi taleplerin dayanağı ayrı ayrı gerekçelendirilir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır. Kazanın niteliği, iş yerinin yapısı ve tarafların sıfatı ispat yükünün dağılımını etkileyeceğinden, dosyanın erken aşamada hukuki değerlendirmeye tabi tutulmasında yarar vardır.