İş güvencesi kapsamındaki bir işçinin feshe itiraz edebilmesi için dava yolu doğrudan açık değildir; 7036 sayılı Kanun uyarınca işe iade talepleri bakımından arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu şart yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir ve bu arada işleyen süre geri getirilemez. Dolayısıyla işe iade dosyasında ilk kritik nokta hukuki gerekçe değil, doğru sıralamadır.
Takvimin Kurulması
- Fesih bildiriminin işçiye tebliğ edildiği tarih belirlenir; sözlü fesihlerde fiilen işten çıkarılma tarihi esas alınır.
- Yürürlükteki düzenlemeye göre fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur.
- Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır.
- Anlaşma sağlanırsa tutanak içeriği bağlayıcı olur; bu nedenle tutanak metni imzalanmadan önce dikkatle okunmalıdır.
Tebligat Gecikmesi Neden Bu Dosyada Kritik
Fesih bildiriminin işçiye posta yoluyla gönderildiği hâllerde, bildirimin geç ulaşması ya da hiç ulaşmaması sık görülür. İşçi bakımından süre tebliğle işlemeye başladığından, tebligatın yapılamadığı durumlarda fiilen işten çıkarılma tarihinin belgelenmesi önem kazanır. İşyeri giriş kayıtları, son çalışılan günün bordroya yansıması, SGK çıkış bildirimi ve mesajlaşma kayıtları bu tarihi ortaya koyar. Arabuluculuk aşamasında da davetin taraflara ulaşmaması süreci uzatabilir; bu nedenle başvuru sırasında karşı tarafın güncel adresi ve iletişim bilgileri doğru bildirilmelidir.
İspat Yükünün Dağılımı
4857 sayılı Kanun sisteminde feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü kural olarak işverendedir. İşçi, feshin ileri sürülen sebebe değil başka bir sebebe dayandığını iddia ediyorsa bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Bu dağılım, delil hazırlığını da belirler:
- İşveren tarafında: performans değerlendirme kayıtları, savunma istem yazıları, tutanaklar, uyarı yazıları, ekonomik gerekçeye dayanılıyorsa mali tablolar ve organizasyon şeması.
- İşçi tarafında: fesihten kısa süre önce yaşanan olaylara ilişkin yazışmalar, sendikal faaliyet ya da hak arama sürecine ilişkin kayıtlar, aynı dönemde yeni işçi alındığını gösteren ilanlar.
- Her iki tarafta ortak: puantaj kayıtları, bordrolar, işyeri yönetmelikleri.
Feshin Son Çare Olması İlkesi
Geçerli sebep incelemesinde yalnızca sebebin varlığı değil, işverenin feshe başvurmadan önce başka bir çözüm arayıp aramadığı da değerlendirilir. Başka bir bölümde değerlendirme, çalışma süresinin düzenlenmesi ya da eğitim gibi seçeneklerin denenip denenmediği dosyada gösterilmelidir. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülüklere aykırılık iddiaları varsa, bunların fesihle bağlantısı ayrıca kurulmalıdır.
Sonuçların Parasal Karşılığı
İşe iade kararının kesinleşmesinden sonra işçinin işverene başvurması, işverenin de bu başvuruya cevap vermesi için tanınan süreler ayrıca işler. Bu aşamada yapılacak bir gecikme, kazanılmış bir kararın parasal sonuçlarını değiştirebilir. 5510 sayılı Kanun bakımından hizmet süresine yapılacak eklemeler de bu aşamada gündeme gelir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; işyerinizin ölçeği, kıdeminiz ve fesih gerekçesi sonucu doğrudan etkileyeceğinden dosyanız için ayrı bir hukuki değerlendirme yaptırmanız uygun olur.