İş kazası sonrası ilk günlerde tutulan kayıtlar, yıllar sonra görülecek davanın sonucunu belirler. 4857, 7036, 5510 ve 6331 ekseninde hazırlanan bu rehber, kaza sonrası bildirim yükümlülüklerini, bir aylık süreye bağlı taleplerin işleyişini ve tebligat gecikmesinin yarattığı kayıpları ele alır.
İlk 72 Saatte Oluşan Delil
İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, işverene kazayı kolluğa derhal bildirme ve Sosyal Güvenlik Kurumuna üç iş günü içinde bildirme yükümlülüğü getirir. Bu bildirimlerin yapılmaması yalnızca idari sonuç doğurmaz; olayın iş kazası niteliğinin sonradan tartışılmasına da zemin hazırlar. İşçi tarafında ise ilk müdahalenin yapıldığı sağlık kuruluşu kayıtları, olay yeri fotoğrafları ve tanık isimlerinin ilk gün not edilmesi belirleyicidir.
Bir Aylık Süreye Bağlı Talepler
Kazanın ardından iş sözleşmesi feshedildiğinde, feshin geçersizliğine dayalı talepler bakımından fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve fesih bildiriminin eline geçtiği tarih tartışmalıysa risk doğrudan işçi üzerindedir. Bildirimin elden imza karşılığı verilmediği, posta yoluyla gönderildiği ve adres güncel olmadığı hâllerde sürenin fiilen çok kısaldığı görülür.
Kusur ve Nedensellik Nasıl İspatlanır
- Risk değerlendirme raporu ve güncelleme tarihleri
- İşçiye verilen eğitimlerin imzalı kayıtları ve içerik listesi
- Kişisel koruyucu donanım zimmet tutanakları
- Makine bakım kayıtları, periyodik kontrol raporları
- Vardiya çizelgesi ve kaza anındaki çalışma süresi
Bu belgelerin çoğu işveren tasarrufundadır; bu nedenle dosyaya sunulmasının talep edilmesi ve sunulmaması hâlinde bu durumun değerlendirilmesinin istenmesi gerekir.
Tebligat Gecikmesinin İki Ayrı Etkisi
Birincisi, Kurum işlemlerine karşı yapılacak itirazlarda sürenin işlemeye başladığı anın kaymasıdır. İkincisi, yargılama sırasında bilirkişi raporuna itiraz süresinin, raporun taraf vekiline tebliğ tarihine bağlı olmasıdır. Kusur oranına ilişkin rapora süresinde itiraz edilmemesi, tazminat hesabını kalıcı biçimde etkiler.
Tazminat Hesabının Girdileri
Maddi tazminat hesabı; sürekli iş göremezlik oranı, giydirilmiş ücret ve bakiye çalışma süresi üzerinden kurulur. Ücretin bordroda düşük gösterildiği iddiası varsa, banka ödeme kayıtları ve emsal ücret araştırması birlikte sunulmalıdır. Destekten yoksun kalma taleplerinde ise mirasçılık belgesi ve destek ilişkisinin fiilen sürdüğünü gösteren veriler aranır.
Bu rehber genel çerçeve sunmakta olup her kaza kendi teknik koşulları içinde değerlendirilir; bildirim ve başvuru takviminizi kaybetmemek için erken aşamada hukuki destek almanız uygun olur.