İş uyuşmazlıklarında iki talep sıklıkla aynı dosyada buluşur: feshin geçersizliği nedeniyle işe iade ve çalışma süresine dayalı fazla mesai alacağı. Bu iki talep farklı takvimlere ve farklı ispat kurallarına tabidir. 4857 sayılı İş Kanunu fesih ve çalışma sürelerine ilişkin çerçeveyi çizer, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu dava öncesi arabuluculuk ve usul kurallarını belirler, 5510 sosyal güvenlik boyutunu, 6331 ise iş sağlığı ve güvenliği kayıtlarını ilgilendirir.
Fazla Mesai Nasıl İspatlanır?
Fazla çalışma iddiasında yükün büyük bölümü işçidedir; ancak işverenin kayıt tutma yükümlülüğü bu dengeyi yumuşatır. En güçlü deliller, tarafların iradesinden bağımsız üretilen kayıtlardır:
- Giriş çıkış turnike ya da kartlı geçiş kayıtları
- İşyeri güvenlik kayıtları ve nöbet çizelgeleri
- Mesai saatleri dışında gönderilmiş kurumsal e-postalar
- Servis kullanım listeleri ve yemek kartı kayıtları
- Ücret bordroları ve banka ödemeleri arasındaki farklar
Bordroda fazla mesai tahakkuku görünüyorsa, itiraz edilmeden imzalanan bordronun aksini ileri sürmek zorlaşır; bu nedenle bordroların hangi dönemlere ait olduğu ve nasıl imzalandığı ayrıca incelenmelidir. Tanık anlatımı destekleyici olabilir, ancak tek başına kaldığında ve somut bir çalışma düzenine oturmadığında sınırlı sonuç verir.
İşe İade Talebinde Zaman Çizelgesi
İşe iade sürecinde takvim, feshin işçiye bildirildiği anda başlar. Arabulucuya başvuru için tanınan süre kısadır ve hak düşürücü niteliktedir; anlaşmazlıkla sonuçlanan görüşmenin ardından dava açma süresi de son tutanağın düzenlendiği tarihe bağlanır. Bu iki tarih tek bir çizelgede tutulmalı, son tutanağın bir örneği mutlaka alınmalıdır.
Fesih Bildiriminin Tebliği Geciktiğinde
Fesih bildiriminin ne zaman ve nasıl ulaştırıldığı, bütün süreleri belirlediği için dosyanın en hassas noktasıdır. İşçinin bildirimi almaktan kaçınması, adresine gönderilen ihtarın geç ulaşması, bildirimin sözlü yapılıp sonradan yazılı hâle getirilmesi ya da tutanakla tespit edilen bir tebliğ işleminin usulüne uygun düzenlenmemesi tipik sorun kaynaklarıdır. İşçi açısından risk, sürenin farkında olmadan tükenmesidir. İşveren açısından risk ise, feshin yazılı biçimde ve gerekçesi açıkça belirtilerek bildirilmemesi hâlinde feshin şekil yönünden sakat sayılmasıdır. Her iki taraf da bildirimin tarihini ve içeriğini gösteren belgeyi ayrıca saklamalıdır.
Arabuluculuk ve Dava İçin Belge Seti
- İş sözleşmesi, varsa ek protokoller ve görev tanımı
- Fesih bildirimi ve tebliğine ilişkin tüm kayıtlar
- Son bir yıla ait bordrolar ve banka ödeme dökümleri
- Çalışma düzenini gösteren çizelge, kayıt ve yazışmalar
- Sigortalı hizmet dökümü ve işyeri sicil bilgileri
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. İş hukukunda süreler kısa ve kaçırıldığında telafisi güç olduğundan, fesih bildirimini aldığınız anda hukuki değerlendirme almanız önerilir.