İşçilik alacaklarında dava dilekçesini hazırlamadan önce yapılması gereken bir basamak vardır: arabuluculuk. 7036 sayılı Kanun bu adımı bazı uyuşmazlıklar için dava şartı haline getirdiği için, atlanması halinde mahkeme işin esasına hiç girmez. Aşağıdaki notlar, başvuru sırasının nasıl kurulacağını ve arabulucu davetinin geç ulaşmasının doğurduğu sonuçları ele almaktadır.
Hangi talepler arabuluculuğa tabidir
4857 ve 5510 kapsamındaki bireysel alacak ve işe iade talepleri kural olarak arabuluculuk sürecine tabidir. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemleri bu kapsamda değerlendirilmez. Aynı olaydan doğan taleplerin bir kısmı arabuluculuğa tabi, bir kısmı değilse, başvuru ve dava dilekçesi buna göre ayrıştırılmalıdır; aksi halde dosya baştan bölünür.
Başvuru öncesi alacak kalemlerini ayırın
- Kıdem ve ihbar tazminatı için hizmet süresi ve fesih şekli netleştirilir.
- Fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil alacakları için çalışma düzeni yazılı hale getirilir.
- Yıllık izin alacağında kullanılan izinlere ilişkin belgeler toplanır.
- Ücret ödemelerinin banka üzerinden mi elden mi yapıldığı tespit edilir.
- 6331 kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği kayıtları, fesih gerekçesiyle ilgiliyse ayrıca istenir.
Bu ayrıştırma yapılmadan arabuluculuk masasına oturulduğunda, anlaşma tutarı hangi kalemi kapsadığı belirsiz kaldığı için sonradan açılacak dava bakımından tartışma çıkar.
Anlaşmama halinde dava penceresi dardır
Süreç anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren mevzuatta öngörülen iki haftalık süre içinde dava açılması gerekir. Bu süre işe iade talepleri bakımından özellikle katıdır. Son tutanağın bir örneği aynı gün alınmalı ve dava dilekçesine eklenmelidir; tutanak eklenmeden açılan dava, eksiklik giderilene kadar askıda kalır.
Davetin ulaşmaması ve tebligat gecikmesi
Arabulucunun yaptığı davet, tarafın bilinen adresine ulaşmadığında süreç yine de yürür ve toplantıya geçerli bir mazeret olmadan katılmayan taraf, davanın sonucundan bağımsız olarak yargılama giderinden sorumlu tutulabilir. Bu nedenle işçi de işveren de adres ve iletişim bilgilerinin güncelliğini kontrol etmelidir. Davetin geç ulaştığı iddia edilecekse, çağrı kaydı, kargo veya tebligat evrakı ile mazeretin belgesi ilk toplantı öncesinde arabulucuya sunulmalıdır.
Son söz
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır. Fesih tarihi, çalışma süresi ve talep edilen kalemler değiştiğinde izlenecek sıra da değişir. Kendi dosyanız bakımından hangi taleplerin arabuluculuğa tabi olduğunu ve dava süresinin ne zaman dolacağını bir hukukçuyla birlikte tespit etmeniz uygun olur.