Mobbing iddiası, iş hukuku dosyalarında ispatı en zor başlıklardan biridir; çünkü tek bir olaya değil, süreklilik gösteren bir davranış örüntüsüne dayanır. İşçinin bu nedenle iş sözleşmesini haklı sebeple feshetmesi hâlinde ise tartışma hızla kıdem tazminatı hesabına kayar. İki başlığın birlikte kurgulanmaması, dosyanın en sık görülen zayıf noktasıdır.
Süreklilik Nasıl Gösterilir
4857 sayılı Kanun bakımından işçiye yönelik davranışın haklı fesih sebebi sayılabilmesi için tek tek olayların değil, bunların bütününün değerlendirilmesi gerekir. Bu nedenle kronolojik bir olay çizelgesi hazırlanması, her olayın tarihi, tanığı ve varsa yazılı izi ile eşleştirilmesi beklenir. Görev tanımının aniden daraltılması, izin taleplerinin sistematik reddi, iletişim kanallarından çıkarılma ve performans değerlendirmelerindeki ani düşüş gibi kalemler, tek başına anlam taşımasa da birlikte okunduğunda tablo oluşturur.
Kıdem Hesabını Etkileyen Kalemler
- Giydirilmiş brüt ücretin belirlenmesinde yol, yemek ve düzenli ikramiyelerin dikkate alınması
- Bordroda görünen ücret ile fiilen ödenen ücret arasındaki farkın ispatı
- 5510 kapsamındaki hizmet dökümü ile işyeri kayıtlarının karşılaştırılması
- Aynı işverene bağlı farklı işyerlerinde geçen sürelerin birleştirilmesi
- Fesih tarihinin, tazminat ve faiz başlangıcı bakımından net biçimde saptanması
Arabuluculuk Aşaması Boşa Geçirilmemeli
7036 sayılı Kanun uyarınca işçilik alacaklarına ilişkin uyuşmazlıklarda arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır. Bu aşamada yapılan en yaygın hata, tutanağa yalnızca anlaşılamadığının yazdırılmasıdır. Hangi kalemlerin talep edildiği ve tarafların yaklaşımı tutanağa yansıtıldığında, sonraki yargılamada ispat açısından kullanılabilir bir kayıt doğar. Anlaşma hâlinde ise anlaşma metninin hangi alacakları kapsadığı satır satır yazılmalıdır; kapsamı belirsiz metinler ileride yeni bir uyuşmazlık kaynağıdır.
Tebligat Gecikmesi ve Süre Riski
Fesih bildiriminin işçiye ya da işverene ulaşmaması, hem haklı fesih tartışmasını hem de alacak kalemlerinin başlangıç tarihini bulanıklaştırır. Fesih bildiriminin yazılı yapılması, tebliğ evrakının saklanması ve arabuluculuk davetiyesinin ulaşıp ulaşmadığının takibi bu nedenle önemlidir. İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin 6331 kapsamındaki bildirim ve tutanaklar da aynı dosyada birlikte tutulmalıdır.
Rapora İtiraz Ederken
- Hesap bilirkişisi raporundaki ücretin kaynağı sorgulanır.
- Hangi dönemin hangi ücret üzerinden hesaplandığı tablo hâlinde karşılaştırılır.
- Kabul edilmeyen kalemler için alternatif hesaplama sunulur.
- İtirazlar genel ifadelerle değil, rapordaki sayfa ve kalem gösterilerek yazılır.
Her işyerinin kayıt düzeni ve çalışma koşulları farklı olduğundan, buradaki çerçeve somut hesabın yerini tutmaz. Fesih öncesinde ya da hemen sonrasında bir hukukçuyla görüşmek, sonradan telafisi güç kayıpları önleyebilir.