İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen şey, olayın yaşanmış olması değil; nasıl belgelendiğidir. Kaza anına ilişkin kayıt tutulmamışsa, aylar sonra açılan davada tartışma tanık beyanına sıkışır. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar ekseninde aşağıda ispat hattının nasıl kurulacağı ve tebligat gecikmesinin özellikle kurum işlemlerine itirazda nasıl hak kaybına yol açtığı ele alınmaktadır.
Olayın İş Kazası Sayılması İçin Gereken Bağ
Her yaralanma iş kazası değildir; olayın işin yürütümüyle veya işverenin sağladığı koşullarla bağlantısı kurulmalıdır. İşyeri dışında meydana gelen olaylarda bu bağ, görevlendirme yazısı, servis kaydı veya iş programı gibi belgelerle gösterilir. Bu nedenle ilk adım, olayın hangi bağlantı üzerinden iş kazası sayılacağını netleştirmektir.
İlk Günlerde Toplanması Gereken Kayıtlar
- İşveren tarafından yapılan kaza bildirimi ve bildirim tarihi.
- Kolluk tutanağı, varsa olay yeri fotoğrafları ve kamera kayıtlarının saklanması talebi.
- Acil servis kaydı, epikriz ve tedavi süreci belgeleri.
- İş sağlığı ve güvenliği eğitimi, risk değerlendirmesi ve kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri.
- Vardiya çizelgesi, puantaj ve mesai kayıtları.
İspat Yükünün Dağılımı
Kazanın meydana geldiğini ve zararı ileri süren taraf ortaya koyar; buna karşılık iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin yerine getirildiğini gösterme yükü işveren tarafındadır. Bu dağılım, dosyanın nasıl kurulacağını doğrudan etkiler. İşçi tarafında eksik kalan belgeler çoğu kez işverende bulunduğundan, bunların dosyaya getirtilmesi talebi dilekçede açıkça yer almalıdır. Kusur dağılımı ve maluliyet oranı bilirkişi incelemesine konu olacağından, itiraz edilecek noktalar rapor geldiğinde süresi içinde ve teknik gerekçeyle yazılmalıdır.
Kurum İşlemlerine İtirazda Tebligat Gecikmesi
- Sürekli iş göremezlik oranına ilişkin bildirimlerin adrese ulaşmaması, itiraz süresinin farkına varılmadan geçmesine yol açar.
- Sağlık kurulu raporlarına itiraz belirli sürelere bağlı olduğundan, tebliğ tarihi ilk kaydedilecek bilgidir.
- Adres değişikliği kuruma bildirilmemişse, tebligatın usulüne uygun sayılması ihtimali yüksektir.
- Elektronik bildirimlerin izlenmemesi süreyi durdurmaz.
Tazminat Kalemlerinin Ayrı Ayrı Kurulması
Maddi tazminat hesabı, kazanç kaybı ve maluliyet oranı üzerinden yapılır; manevi tazminat ise ayrı ölçütlere dayanır. Destekten yoksun kalma talebi bakımından hak sahiplerinin durumu ayrı ayrı değerlendirilir. Ayrıca kurumca yapılan ödemelerin mahsubu hesaplamayı doğrudan etkiler. Bu nedenle dava dilekçesinde talep kalemleri ayrıştırılmalı ve her biri için dayanak belgeler ayrı klasörde toplanmalıdır.
İş kazası dosyalarında geç toplanan delil, çoğu zaman hiç toplanmamış sayılır. Buradaki bilgiler geneldir; olayınızın koşullarına göre hukuki değerlendirme yaptırmanız önem taşır.