Bir iş kazası dosyasında fazla mesai kayıtları iki ayrı işlev görür: hem bağımsız bir işçilik alacağının dayanağıdır, hem de kazanın oluşumunda çalışma süresinin payını gösteren bir nedensellik verisidir. Bu iki işlev farklı usullere tabi olduğu için, başvuru sırasının baştan doğru kurulması gerekir.
İki Talep, İki Ayrı Usul Kapısı
4857 ve 7036 çerçevesinde işçilik alacağı talepleri bakımından arabuluculuk bir dava şartı olarak öngörülmüştür. Buna karşılık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlara bağlı tespit ve rücu uyuşmazlıkları bu dava şartının dışında tutulmuştur. Sonuç şu: fazla mesai alacağı için arabuluculuk aşaması atlanamaz, kaza tazminatı için ise arabuluculuk beklenmeden dava yolu açıktır. Aynı dosyada iki talebi ayırmadan hareket etmek, ya usulden ret ya da gereksiz zaman kaybı doğurur.
SGK Aşamasındaki İtiraz Halkası
5510 kapsamında olayın iş kazası sayılıp sayılmadığı, sürekli iş göremezlik derecesi ve bağlanan gelir kalemleri Kurum işlemleriyle belirlenir. Bu işlemlere karşı itiraz ve sonrasında yargı yolu, işçinin tazminat davasındaki hesap tabanını doğrudan etkiler. Kurum kararının içeriği beklenmeden açılan tazminat davasında hesap tabanı boş kalabilir.
Fazla Mesainin İspatı ve Kazayla Bağı
- Puantaj, vardiya çizelgesi ve giriş-çıkış kayıtları, kaza gününü kapsayacak şekilde istenmelidir.
- Ücret bordrolarında fazla çalışma tahakkuku varsa, imzalı bordronun ispat gücü ayrıca değerlendirilir.
- Tanık beyanları, aynı vardiyada çalışan ve husumeti bulunmayan kişilerden seçilmelidir.
- 6331 kapsamındaki risk değerlendirmesi, iş güvenliği eğitimi kayıtları ve talimat tutanakları, uzun çalışma ile kaza arasındaki bağı destekleyen belgelerdir.
Tebligat Gecikmesinin Yaktığı Hak
Bu alanda süre kayıpları çoğunlukla tebligat halkasında doğar. Arabuluculuk sürecinin son tutanağının düzenlenmesinden sonra dava açma süresi işlemeye başlar; tutanağın tarafa geç ulaşması, sürenin sessizce tükenmesine yol açar. Aynı risk Kurum kararlarının tebliğinde de vardır. İşçinin adres değişikliğini bildirmemesi ya da işyeri adresine yapılan tebliğin kendisine ulaşmaması, esasa hiç girilmeden dosyanın kapanmasına neden olabilir. Bu nedenle tebliğ tarihleri, arabuluculuk tutanağı, Kurum yazısı ve rapor tarihleri tek bir tablodan izlenmelidir.
İş kazası dosyaları tıbbi, teknik ve mali verinin aynı takvimde buluşmasını gerektirir. Yukarıdaki çerçeve yol göstericidir; kaza tutanağı, bordro ve sağlık kayıtlarınız incelenmeden kesin bir strateji kurulamayacağı için sürecin başında hukuki destek almanız önerilir.