İşe iade taleplerinde sonucu belirleyen tartışma, fesih gerekçesinin gerçekten var olup olmadığı ve bunu kimin ispatlayacağıdır. 4857 sayılı İş Kanunu geçerli sebep rejimini, 7036 sayılı düzenleme dava öncesi arabuluculuk basamağını kurar; 5510 kapsamındaki kayıtlar ile 6331 çerçevesindeki iş sağlığı ve güvenliği belgeleri ise ispat tarafında sıkça belirleyici olur. Bu rehber, ispat malzemesini toplama ve iki aşamalı süreci doğru yönetme pratiğine odaklanır.
İspatın Dağılımı ve Karşı Hazırlık
Fesih gerekçesini ortaya koymak kural olarak işverene düşer; buna karşılık işçi, fesih için gösterilen gerekçenin gerçek olmadığını ya da başka bir saikin bulunduğunu ortaya koyan olguları göstermekle ilgilenir. Bu nedenle iki taraf da aynı belgelere farklı açılardan bakar: performans kayıtları, savunma yazıları, disiplin süreci, iş yerindeki organizasyon değişikliği, işçi sayısındaki hareketler.
Toplanacak Belgeler
- Fesih bildirimi: gerekçenin yazılı olarak nasıl ifade edildiği; sonradan değişen gerekçe önemli bir çelişkidir.
- Savunma yazısı ve tutanaklar: sürecin usulüne uygun yürütüldüğünü ya da yürütülmediğini gösterir.
- Sigorta ve ücret kayıtları: çalışma süresi, ücret ve statüye ilişkin temel veri.
- Organizasyon verileri: aynı pozisyona sonradan alım yapılıp yapılmadığı.
- Yazışmalar: görev değişikliği, izin ve rapor süreçlerine ilişkin iletişim.
Arabuluculuk Aşamasını Zayıf Geçmemek
Arabuluculuk aşaması yalnızca zorunlu bir formalite değildir; burada tarafların ortaya koyduğu gerekçeler sonraki aşamaya taşınır. Görüşmeye giderken talebin yalnızca işe iade mi, yoksa iade ile birlikte doğacak alacak kalemleri mi olduğu netleştirilmeli; kabul edilebilir çözüm aralığı önceden belirlenmelidir. Anlaşma sağlanırsa metnin hangi talepleri kapsadığı tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazılmalıdır.
Tebligat Gecikmesi ve Hak Düşürücü Süre Riski
İşe iade sürecinde süreler kısadır ve birbirine bağlıdır: arabulucuya başvuru süresi fesih bildiriminin tebliğine, dava süresi ise anlaşmazlık tutanağının düzenlenmesine bağlanır. Fesih bildirimi kargoyla gönderilip teslim alınmamışsa, eski adrese yapılmışsa ya da elektronik bildirim izlenmiyorsa süre işçinin bilgisi dışında akabilir. Aynı risk kararların tebliği aşamasında da vardır. Bu yüzden fesih bildiriminin teslim tarihi belgeyle sabitlenmeli, adres bilgisi güncellenmeli ve her aşamanın son günü ayrı ayrı takvime yazılmalıdır.
Kararın Uygulanma Aşamasını Baştan Düşünmek
- İade kararı sonrası işe başlatılma başvurusunun nasıl ve hangi kanalla yapılacağını planlayın.
- Başvurunun yapıldığını kanıtlayacak belgeyi mutlaka saklayın.
- İşe başlatılmama hâlinde doğacak alacak kalemlerini önceden hesaplayın.
- Aynı dönemde başka bir işte çalışmanın hesaba etkisini gözden geçirin.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; feshin gerekçesi, iş yerinin yapısı ve tarihler sonucu doğrudan etkiler. Fesih bildiriminizle birlikte bir hukukçuya başvurmanız gecikmeden yapılmalıdır.