İşçilik alacakları içinde ispat açısından en tartışmalı kalem fazla çalışmadır. Miktarın hesaplanması teknik bir iştir; ama hesabın dayanacağı çalışma düzeninin ortaya konması tamamen delil meselesidir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar ekseninde bu yazı, fazla mesai iddiasının nasıl temellendirileceğini ele alır.
Arabuluculukta kalemleri doğru yazmak
İş uyuşmazlıklarında dava şartı olan arabuluculuk aşaması, çoğu zaman aceleyle geçilir. Oysa başvuruda talep edilen alacak kalemlerinin eksik yazılması, sonraki dava aşamasında usul tartışması doğurabilir. Fazla mesai, hafta tatili ve ulusal bayram-genel tatil alacakları birbirinden ayrı kalemlerdir ve ayrı ayrı gösterilmelidir.
Kayıt tutma yükü kimdedir
Çalışma sürelerinin kaydını tutmak işverenin yükümlülüğüdür. İşyerinde giriş-çıkış sistemi, puantaj ya da imzalı çizelge varsa, bu kayıtların dosyaya getirtilmesi talep edilmelidir. Kayıt hiç tutulmamışsa, fazla çalışmanın başka delillerle ispatı gündeme gelir.
- İşyeri giriş-çıkış ve turnike kayıtları
- Vardiya ve nöbet çizelgeleri
- İş e-postaları, mesaj kayıtları ve iş programı çıktıları
- Servis saatlerini gösteren kayıtlar
- Aynı dönemde ve aynı birimde çalışmış tanıklar
Tanık anlatımının sınırları
Tanık beyanı bu dosyalarda yaygın bir delildir, ancak sınırsız değildir. Tanığın hangi tarih aralığında ve hangi birimde çalıştığı, iddia edilen çalışma düzenini bizzat gözlemleyip gözlemleyemeyeceği önemlidir. Tanık beyanına dayanan hesaplarda hakkaniyet indirimi uygulanabildiği de göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle her tanığın tanıklık edebileceği dönemi baştan belirlemek gerekir.
Bordro imzası ve ihtirazi kayıt
Fazla mesai tahakkuku içeren bordronun itirazsız imzalanması, o dönem için ödemenin yapıldığı yönünde güçlü bir karine oluşturur. İmza atılırken konulan ihtirazi kayıt ise bu karineyi zayıflatır. Elinizdeki bordroların hangi aylarda tahakkuk içerdiği önceden çıkarılmalı, hesap raporu bu ayrımı dikkate alarak tartışılmalıdır.
Son tutanağın tebliği ve dava süresi
Arabuluculuk sürecinin anlaşmama ile sona ermesi hâlinde, son tutanağın düzenlenmesinden itibaren dava açmak için tanınan süre kısadır. Tutanağın tarafa geç ulaşması ya da hiç ulaşmaması, en sık karşılaşılan hak kaybı sebeplerindendir. Bu nedenle tutanağın bir örneğinin süreç sonunda derhâl temin edilmesi gerekir.
Çalışma düzeni, sektör ve işyeri uygulaması dosyanın seyrini değiştirir. Alacak talebinizi somut belgelerle birlikte bir hukukçuya değerlendirtmeniz yerinde olacaktır.