İş kazası dosyalarında ilk sorulan sorulardan biri arabulucuya başvurmanın zorunlu olup olmadığıdır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, işçilik alacakları bakımından arabuluculuğu dava şartı hâline getirmiş; ancak iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davalarını bu kapsamın dışında bırakmıştır. Bu ayrım bilinmediğinde ya gereksiz zaman kaybedilir ya da gerçekten zorunlu olan başvuru atlanır.
Hangi Talep Hangi Yola Girer?
- Kıdem, ihbar, fazla mesai ve yıllık izin gibi alacaklar için dava öncesi arabuluculuk gerekir
- İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat için bu şart aranmaz
- Aynı dosyada her iki tür talep varsa, talepler ayrıştırılarak planlanmalıdır
- Kurum tarafından yapılan ödemelerin rücu edilmesine ilişkin davalar da istisna kapsamındadır
Kaza Anını Belgeleyen Kayıtlar
İş kazası tazminatında sonucu belirleyen üç unsur vardır: olayın iş kazası niteliği, kusur dağılımı ve sürekli iş göremezlik oranı. Bunları destekleyecek kayıtlar şunlardır: işveren tarafından yapılan kaza bildirimi, kolluk ve müfettiş tutanakları, 6331 sayılı Kanun kapsamındaki risk değerlendirmesi ve eğitim kayıtları, kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları, işyeri hekimi ve sağlık kuruluşu kayıtları ile tanık beyanları. Eğitim ve donanım belgelerinde imzanın sonradan tamamlanmış olduğu iddiası, kusur incelemesinde önemli bir tartışma başlığıdır.
Bildirim ve Tebligat Gecikmesinin Sonuçları
Kaza bildiriminin süresinde yapılmaması, hem idari yaptırım hem de dosyada olay anına ilişkin belirsizlik doğurur. Kurum işlemlerine ve rapora karşı itiraz süreçlerinde ise tebligatın tarihi belirleyicidir; sağlık kurulu raporu veya kurum yazısı eski adrese gittiğinde işçi itiraz penceresini kaçırabilir. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki işlemlerde adres ve iletişim bilgilerinin güncel tutulması, bu nedenle teknik değil hukuki bir tedbirdir.
Tazminat Hesabının Girdileri
Hesap; giriş tarihi, ücret, kusur oranı ve iş göremezlik derecesi üzerinden kurulur. Ücretin bordroda düşük gösterildiği iddiası varsa banka kayıtları, meslek odası ücret araştırması ve tanık anlatımı birlikte sunulmalıdır. Kurumca bağlanan gelirin tazminattan mahsubu da hesabı doğrudan etkilediğinden, kurum dosyasının celbi talep edilmelidir.
Ceza Soruşturmasıyla Paralel Yürüyüş
Ağır sonuçlu kazalarda ceza soruşturması ayrıca yürür ve buradaki bilirkişi kusur raporu hukuk dosyasına önemli veri sağlar. İki dosyadaki beyanların birbiriyle uyumlu olması, tazminat talebinin güvenilirliği bakımından belirleyicidir.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; kazanın oluş biçimi ve işyerindeki organizasyon sonucu değiştirebilir. Talep oluşturmadan önce dosyanızdaki kayıtların bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.