Sistemli biçimde yıldırma davranışına maruz kalan çalışan için en zor kısım, yaşananların hukuken görünür hâle getirilmesidir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar ekseninde yürüyecek bir dosyada iki eksen belirleyicidir: davranışın süreklilik ve sistematiklik taşıdığının belgelenmesi ve fesih sonrası sürelerin doğru hesaplanması.
Mobbingi Ayırt Eden Ölçütler
Tek seferlik bir tartışma ya da olağan iş talimatı mobbing sayılmaz. Aranan unsurlar; davranışın belirli bir kişiye yöneltilmesi, belirli bir süre boyunca tekrarlanması ve çalışanı iş yerinden uzaklaştırma ya da yıpratma sonucunu doğurmasıdır. Bu nedenle günlük olay kaydı tutulması, tarih ve saat bilgisiyle birlikte olayların yazılması, dosyanın en değerli parçasını oluşturur. İşverenin 6331 sayılı Kanun kapsamındaki koruma yükümlülüğü de ayrıca gündeme gelir.
Bir Aylık Süre Nerede Devreye Girer?
Fesih yaşandığında takvim hızlanır. İş güvencesi kapsamındaki çalışan bakımından, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. Buna karşılık çalışanın haklı nedenle derhal fesih hakkı, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık hâllerinde çok daha kısa bir süreye tabidir ve olayın öğrenilmesinden itibaren altı iş günü içinde kullanılmalıdır. Bu iki süre birbirine karıştırılmamalıdır.
Tebligat Gecikmesi ve Fesih Tarihi Tartışması
Fesih bildiriminin posta yoluyla gönderildiği hâllerde, bildirimin eline ulaştığı tarih ile yazının tarihi arasında fark oluşur ve süre tebliğ tarihinden işler. Adres kaydı güncel değilse çalışan, süresi işlemeye başlamış bir bildirimden geç haberdar olur. Bu nedenle iş ilişkisi gerginleştiğinde adres bilgisinin güncellenmesi, iş yerine yapılan yazılı bildirimlerin bir örneğinin saklanması ve tüm gönderilerin takip numaralarının kaydedilmesi gerekir.
Delil Toplarken Hukuka Uygunluk
- Kurumsal e-posta yazışmaları ve görev değişikliği yazıları öncelikli belgedir.
- Performans değerlendirmelerindeki ani düşüşler karşılaştırmalı olarak sunulur.
- Sağlık raporları ve doktor görüşleri, etkinin belgelenmesi bakımından önem taşır.
- Tanık beyanları, olayı doğrudan gören kişilerden seçilir.
- Ses veya görüntü kaydı düşünülüyorsa, elde ediliş biçiminin hukuka uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.
Sosyal Güvenlik Boyutu
Yıldırma davranışı sağlık sorunlarına yol açmışsa, 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hakların da gündeme gelip gelmediği ayrıca incelenmelidir. Bu değerlendirme, iş mahkemesindeki talep kalemlerinden bağımsız yürür.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. İş ilişkisinin niteliği, fesih biçimi ve elde bulunan belgeler süreci değiştirebileceğinden, fesihten hemen sonra hukuki destek alınması hak kaybını önler.