Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında dosyanın kaderi, çoğu zaman mahkeme aşamasından önce belirlenir. SGK ile yaşanan hizmet tespiti, prim, emeklilik ve idari para cezası uyuşmazlıklarında izlenmesi gereken sıra bellidir. 5510, 7036, 4857 ve iş sağlığı güvenliğine ilişkin 6331 sayılı Kanunlar ekseninde bu yazı, başvuru ve dava takvimini kurmayı ele alır.
Önce Kuruma Başvuru Zorunluluğu
Sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce Kuruma başvurulması bir dava şartıdır. Kurumun verdiği cevabın tebliğinden itibaren dava açılabileceği gibi, kanunda öngörülen süre içinde cevap verilmemesi hâli de dava yolunu açar. Başvurunun yapıldığını gösteren kayıt saklanmazsa, dava şartının yerine getirildiği ispatlanamaz ve dosya esasa girmeden usulden reddedilebilir.
İş Hukuku Kaynaklı Taleplerle Ayrımı Kurmak
Aynı olaydan hem işverene karşı işçilik alacağı hem Kuruma karşı sosyal güvenlik talebi doğabilir. Bunların usulü farklıdır: işçi ile işveren arasındaki pek çok uyuşmazlıkta arabuluculuk dava şartıyken, Kuruma yöneltilen taleplerde Kuruma başvuru şartı devreye girer. İki hattın karıştırılması, biri için tutulan sürenin diğeri için kaçırılmasına yol açar.
Dosyayı Taşıyan Kayıtlar
- İşe giriş ve çıkış bildirgeleri ile prim hizmet belgeleri
- Ücret bordroları, banka ödeme kayıtları ve puantaj cetvelleri
- İşyeri sicil bilgileri ve varsa denetim tutanakları
- İş kazası dosyalarında kaza tutanağı, sağlık kayıtları ve bildirim yazıları
Tebligat Gecikmesi ve İtiraz Sürelerinin Erimesi
İdari para cezaları ile prim borcu bildirimlerinde itiraz süreleri kısadır ve tebliğ tarihinden itibaren işler. Adres değişikliğinin Kuruma bildirilmemesi, elektronik tebligat kutusunun izlenmemesi ya da evrakın işyerinde ilgili kişiye ulaşmaması, itiraz hakkının kullanılamadan kaybedilmesine sebep olur. Gelen her bildirimin tebliğ tarihiyle birlikte kayda alınması ve itiraz mercii ile süresinin aynı satıra yazılması, bu tür kayıpları büyük ölçüde önler.
Yukarıdakiler genel bir çerçevedir; sigortalılık statüsü ve uyuşmazlığın konusu izlenecek yolu değiştirir. Kendi kayıtlarınız üzerinden ayrıntılı bir inceleme yaptırmanızda fayda vardır.