Fazla çalışma alacağı, iş yargısında en çok tartışılan ve en çok indirime uğrayan kalemlerden biridir. Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarının çalışmayı gösteriyor olması, tek başına fazla mesainin ispatı anlamına gelmez. 4857 sayılı İş Kanunu çalışma sürelerinin çerçevesini, 5510 sayılı Kanun ise sigortalılık ve prim boyutunu düzenler. Bu rehber, iki hattı birbirine karıştırmadan dosyayı kurmaya odaklanır.
SGK Kaydı Neyi İspatlar, Neyi İspatlamaz
Kurum kayıtları, sigortalılığın varlığını, işe giriş-çıkış tarihlerini ve bildirilen prim gün sayısını gösterir. Fazla çalışmanın fiilen yapılıp yapılmadığını göstermez. Bildirilen gün sayısının eksik olduğu iddiası ayrı bir hizmet tespiti tartışması doğurur ve bu davada Kurum da taraf konumundadır. Alacak davası ile hizmet tespiti davasının usulü ve tarafları farklı olduğundan, ikisini tek dilekçede birleştirmek dosyayı zayıflatır.
Fazla Mesaiyi Somutlaştıran Deliller
- İşyeri giriş-çıkış turnike veya kartlı geçiş kayıtları
- Vardiya çizelgeleri, nöbet listeleri ve puantaj defterleri
- Mesai dışı saatlerde gönderilmiş kurumsal e-postalar ve iş mesajları
- Araç takip, şantiye veya saha giriş kayıtları
- Aynı dönemde ve aynı birimde çalışmış tanık beyanları
Bordroda fazla mesai tahakkuku görünüyor ve bordro imzalıysa, aksi iddiasının hangi delille ileri sürülebileceği baştan değerlendirilmelidir. Ödeme görünen dönem ile talep edilen dönemin çakışması, hesabın büyük bölümünü tartışmalı hâle getirir.
Dava Öncesi Arabuluculuk Basamağını Atlamayın
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca işçilik alacaklarına ilişkin davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu basamak atlandığında dava usulden reddedilir ve geçen süre boşa gider. Arabuluculuk tutanağında talep kalemlerinin isim isim yazılması da önemlidir; tutanakta yer almayan bir kalemin dava aşamasında ileri sürülmesi tartışma yaratabilir. Buna karşılık iş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi-manevi tazminat talepleri bakımından bu şartın kapsamı farklıdır; 6331 sayılı Kanun kapsamındaki işveren yükümlülükleri bu dosyalarda ayrıca gündeme gelir.
Kurum Yanıtının Geç Tebliği
SGK'ya yapılan başvurulara verilen cevabın geç ulaşması, hem idari itiraz hem de dava süresini fiilen kısaltır. Özellikle işyeri adresi değişmiş ya da tebligat işverenin eski adresine yapılmışsa sorun büyür. Başvuru dilekçesinde güncel adres ve iletişim bilgisinin yazılması, elektronik tebligat kutusunun düzenli kontrolü ve cevap yazısının tebliğ tarihinin belgelenmesi bu riski büyük ölçüde azaltır.
Zaman Planı Kurmak
Fazla çalışma alacağı geçmişe dönük olarak sınırlı bir dönem için istenebilir; iş ilişkisinin sona erdiği tarih ile başvuru tarihi arasındaki her ay, talep edilebilir dönemi daraltır. Bu nedenle delil toplama ile başvuru arasındaki süreyi uzatmamak, çoğu dosyada hesabın büyüklüğünü doğrudan belirler.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; çalışma düzeni, bordro içeriği ve işyeri kayıtları her dosyada farklı sonuç doğurduğundan, elinizdeki belgeleri başvuru öncesinde bir iş hukuku uygulayıcısıyla değerlendirmeniz yerinde olur.