Kıdem tazminatı hesabı ilk bakışta aritmetik bir işlem gibi görünür; oysa uyuşmazlıkların çoğu, hizmet süresinin SGK kayıtlarıyla fiili çalışmanın örtüşmemesinden doğar. Sigortasız geçen dönemler, eksik gün bildirimleri ve alt işveren değişiklikleri, kıdemin başlangıç tarihini tartışmalı hale getirir. Bu rehber, 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ekseninde SGK kaynaklı uyuşmazlıklarda kıdem hesabını ve süreç takvimini ele alır.
Hizmet Süresini Kayıtla Karşılaştırın
İlk adım, SGK hizmet dökümünü fiili çalışma dönemiyle yan yana koymaktır. Farklılık varsa, hizmet tespiti davası ayrı bir yol olarak gündeme gelir ve bu davanın kendine özgü süre rejimi vardır. Kıdem hesabında esas alınacak giydirilmiş ücretin belirlenmesinde yol, yemek, ikramiye ve düzenli ödenen primler dikkate alınır; bunların düzenli olduğunu gösteren banka kayıtları ve bordrolar toplanmalıdır. İmzalı bordrolarda ihtirazi kayıt bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Zorunlu Arabuluculuk Aşamasını Kaçırmayın
İşçilik alacaklarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Bu aşamanın yönetimi doğrudan sonucu etkiler:
- Başvuruda talep kalemleri eksiksiz sayılmalıdır; anlaşmazlık tutanağında yer almayan bir kalem için dava yolunda sorun çıkabilir.
- Anlaşma halinde tutanak ilam niteliği taşıdığından, imzalanan metnin kapsamı dikkatle okunmalıdır.
- Anlaşamama halinde son tutanak tarihi, dava açma süresi bakımından belirleyicidir.
- Karşı tarafın adresi hatalı bildirilirse görüşmeye ulaşılamaz ve süreç uzar.
Tebligat Gecikmesi Hangi Aşamalarda Zarar Verir
Bu alanda iki kritik nokta öne çıkar. Birincisi, feshin geçersizliği iddiasıyla işe iade talebinde bulunulacaksa, fesih bildiriminin tebliği ile birlikte kısa bir süre işlemeye başlar; bildirimin geç alınması bu hakkı fiilen tüketebilir. İkincisi, SGK tarafından yapılan idari işlemlere karşı başvuru süreleri de tebliğ tarihine bağlıdır. İşçi tarafında adres güncelliği, işveren tarafında ise kurumsal tebligat trafiğinin düzenli izlenmesi bu riski büyük ölçüde azaltır. Fesih bildiriminin elden tebliğinde imza ve tarih bulunmaması, sonradan ispat sorunu yaratır.
Kıdemi Kesintiye Uğratan Durumlar
Aynı işverene ait farklı işyerlerinde çalışma, işyeri devri ve alt işveren değişikliği kıdemi kural olarak kesintiye uğratmaz; buna karşılık aradaki fiili kopukluklar tartışma doğurur. Daha önce kıdem tazminatı ödenmiş dönemler varsa, bu ödemeler hesaptan düşülür. İş kazası veya meslek hastalığı bulunan dosyalarda 6331 kapsamındaki yükümlülüklerin ihlali ayrı bir tazminat başlığı oluşturur ve kıdem hesabından bağımsız değerlendirilir.
Faiz ve Zamanaşımını Ayrı Hesaplayın
Kıdem tazminatına uygulanacak faiz ile diğer işçilik alacaklarına uygulanacak faiz aynı değildir; talep dilekçesinde her kalem için faiz türü ve başlangıç tarihi ayrı belirtilmelidir. Alacak kalemlerinin zamanaşımı süreleri de birbirinden farklı olduğundan, geç açılan davada bazı kalemler tartışmalı hale gelebilir.
Bu bilgiler genel niteliktedir. Çalışma geçmişi, ücret yapısı ve fesih biçimi hesabı doğrudan değiştirdiğinden, alacaklarınızı talep etmeden önce hukuki destek almanız önerilir.