İşyerinde sistematik baskı iddiaları, iş hukukunun en zor ispat edilen alanlarından biridir. Çünkü mobbing tek bir olayla değil, süreklilik gösteren davranış örüntüsüyle tanımlanır. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı düzenlemelerin kesiştiği bu alanda, çalışanın hem sağlık ve güvenlik boyutunu hem de fesih ve dava takvimini aynı anda yönetmesi gerekir.
Süre baskısının iki ayrı kaynağı
Mobbing dosyalarında iki farklı takvim işler. Birincisi, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış nedeniyle haklı fesih hakkının kullanılmasına ilişkin kısa süredir: kanun, fiilin öğrenilmesinden itibaren altı iş günü ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıllık sınır öngörür. İkincisi ise iş sözleşmesi işverence feshedilmişse, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işleyen bir aylık başvuru süresidir. Süreklilik gösteren davranışlarda ilk sürenin başlangıcı tartışmalı olduğundan, olay günlüğü tutmak yalnızca ispat değil süre savunması bakımından da değerlidir.
Tebligat gecikmesi çalışanı nasıl vurur
- Fesih bildiriminin adrese tebliğ edildiği tarih ile çalışanın evrakı eline aldığı tarih farklı olabilir
- Adres kayıt sistemindeki eski adrese yapılan tebligat geçerli sayılabilir
- İhtarname ve savunma istem yazılarının tebliğ tarihleri, sonraki fesih gerekçesinin dayanağını oluşturur
- Arabuluculuk sürecine ilişkin davetin ulaşmaması, toplantıya katılmama sonucunu doğurur
- Kurum yazışmalarının gecikmesi, iş göremezlik ve meslek hastalığı iddialarının değerlendirilmesini geciktirir
Delil örüntüsü nasıl kurulur
- Tarih, saat, kişi ve olay içeren kronolojik bir kayıt tutulur.
- Görev tanımındaki daralma, yetki alınması veya izole çalışma düzeni belgeye bağlanır.
- Kurumsal yazışma ve mesajlar, bağlamını gösterecek şekilde bütün hâlinde saklanır.
- Sağlık başvuruları ve rapor kayıtları, olay tarihleriyle eşleştirilir.
- İşyeri içi şikâyet ve iş sağlığı güvenliği birimine bildirim yapılarak kurumsal iz bırakılır.
Ölçülü talep kurmanın önemi
Mobbing iddiası tek başına bir talep türü değildir; kıdem ve ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı, manevi tazminat ya da işe iade gibi sonuçlara bağlanır. Talebin hangi hukuki temele oturtulduğu, toplanacak delilin niteliğini de belirler. Kişilik hakkı ihlaline dayanan manevi tazminat talebinde davranışın ağırlığı ve süresi öne çıkarken, fesih odaklı taleplerde işverenin savunma ve süreç yönetimindeki eksikleri belirleyici olur.
Kapanış
Bu alanda hızlı hareket etmek, güçlü delil toplamak kadar önemlidir. Yazıdaki açıklamalar genel çerçeve niteliğindedir; iş ilişkinizin türü, fesih şekli ve tebliğ tarihleri sonucu değiştirebileceğinden, süre işlemeye başlamadan bir hukukçuya danışmanız yararınıza olacaktır.