İş uyuşmazlıklarında en sık kaybedilen hak, çoğu zaman alacağın miktarına değil takvime ilişkindir. İşçilik alacakları ile işe iade talebi aynı fesih olayından doğsa da bambaşka sürelere ve farklı başvuru sıralarına tabidir.
Fesihten Sonra İşleyen İki Ayrı Takvim
4857 sayılı Kanun kapsamında iş güvencesine tabi bir işçi feshin geçersizliğini ileri sürecekse, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Arabuluculuk faaliyeti anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılması gerekir. Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma, yıllık izin gibi alacaklar ise zamanaşımı süreleri içinde talep edilir; bu iki takvim birbirine karıştırılmamalıdır.
Arabuluculuk: Atlanabilir Bir Aşama Değil
7036 sayılı Kanun uyarınca işçi ve işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri ile işe iade istemlerinde arabuluculuk dava şartıdır. Bu aşama tamamlanmadan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir. Son tutanakta talep konusunun eksik yazılması da ileride açılacak davanın kapsamını tartışmalı hale getirir; bu nedenle tutanağa hangi alacak kalemleri için görüşme yapıldığı tek tek yazdırılmalıdır.
Hangi Uyuşmazlık Nereye Gider?
- Alacak ve tazminat talepleri ile işe iade istemi iş mahkemesinde görülür.
- 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet tespiti ve prim uyuşmazlıklarında kuruma başvuru ve husumet yönü ayrıca değerlendirilir.
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine aykırılıktan doğan idari yaptırımlar farklı bir hatta ilerler.
- İş kazasından doğan tazminat talepleri ile ceza soruşturması ayrı dosyalar olarak yürür; birinin sonucu diğerini kendiliğinden belirlemez.
Delil Dosyasını Fesihten Önce Kurmak
- Fesih bildirimi ve tebliğ belgesi, üzerindeki tarih ve imza şerhiyle saklanır.
- Bordrolar, banka hesap dökümü ve ödeme dekontları aylık olarak dizilir.
- Giriş çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri ve varsa mesai onayları toplanır.
- Yıllık izin defteri, izin talep formları ve devamsızlık tutanakları istenir.
- Yazışmalar ve tanık olabilecek çalışanların hangi döneme ilişkin bilgi sahibi olduğu not edilir.
Fazla Çalışma İddiasında Ölçülü Anlatım
Fazla çalışma iddiası, kayıt yoksa tanık beyanıyla ispatlanabilir. Ancak abartılı ve dosyadaki diğer verilerle çelişen bir anlatım, indirim uygulanmasına ve talebin zayıflamasına yol açar. Dönemleri ve haftalık saat aralıklarını gerçekçi biçimde ayrıştırmak, dosyanın bütünlüğünü korur.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Feshin türü, işyerinin niteliği ve çalışma süresi sonucu doğrudan etkilediğinden, belgeler üzerinden bireysel değerlendirme alınması yerinde olur.