İşyerinde sistematik baskıya maruz kalan çalışan çoğu zaman önce idari mercilere yönelir; bakanlık şikayet hattı, SGK bildirimi ya da işyeri insan kaynakları birimine yazılı başvuru ilk akla gelenlerdir. Ancak 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 5510 sayılı Kanun ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu bakımından bu başvuruların hiçbiri, iş sözleşmesinin feshine bağlı hak düşürücü ve zamanaşımı sürelerini kendiliğinden askıya almaz.
İdari Şikayet ile Yargısal Talebi Ayırın
Bakanlık teftişi işverene idari yaptırım uygulanmasını sağlayabilir, SGK bildirimi sigorta kayıtlarını düzeltebilir; fakat kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve mobbinge dayalı manevi tazminat talepleri iş mahkemesinin konusudur. Üstelik iş davalarının önemli bir bölümünde arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır; bu adım atlanarak açılan dava usulden reddedilir. İdari şikayetle yetinip arabuluculuk aşamasını geciktirmek, en sık rastlanan zaman kaybıdır.
Mobbingi İspatlanabilir Hâle Getirmek
Mobbing iddiasında belirleyici olan tek bir ağır olay değil, süreklilik ve sistematiklik gösteren bir örüntüdür. Bu nedenle delillendirme de kronolojik olmalıdır:
- Görev tanımının, unvanın veya çalışma yerinin kademeli olarak değiştirildiğini gösteren yazılar.
- Aynı dönemde diğer çalışanlara uygulanmayan performans veya disiplin işlemleri.
- Kurumsal e-posta ve yazışmaların tarih bilgisiyle birlikte saklanması.
- Süreçle bağlantılı sağlık başvurularına ilişkin raporlar.
- Olayları doğrudan gözlemleyen çalışma arkadaşlarının kimliği.
Kıdem Hesabını Etkileyen Kalemler
- Giydirilmiş brüt ücretin tespiti: yol, yemek, ikramiye ve düzenli primlerin hesaba katılması.
- Aynı işverene ait farklı şirketlerde geçen sürelerin birleştirilip birleştirilemeyeceği.
- Alt işveren değişikliklerinde hizmet süresinin kesintisiz sayılıp sayılmayacağı.
- Fesih tarihinin doğru saptanması; haklı nedenle fesihte bildirim süresine dikkat edilmesi.
Fesih Anındaki Tercih Sonucu Belirler
Mobbing nedeniyle istifa eden çalışanın dilekçesinde "kişisel nedenlerle ayrılıyorum" ifadesi yer alırsa, sonradan haklı nedenle fesih iddiasını ispat etmek güçleşir. Fesih bildiriminin gerekçesini açıkça ve dayanaklarıyla yazmak, dosyanın tamamını taşıyan bir belge hâline gelir.
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte olup, sözleşme türü ve fesih biçimi tabloyu değiştirebilir. Süreler kısa olduğundan, işten ayrılış sürecinde erken hukuki destek almak önem taşır.