İşçilik alacağı dosyalarında sonucu belirleyen iki unsur vardır: her alacak kaleminin ispat yükünün kimde olduğu ve talebin hangi kapıdan sunulacağı. Aynı dilekçe içinde kıdem tazminatı ile hizmet tespiti talebini birleştirmek ya da arabuluculuk basamağını atlamak, esasa hiç girilmeden sonuçlanan dosyalar üretir. Bu rehber 4857, 7036, 5510 ve 6331 ekseninde bu ayrımı kurar.
Alacak Kalemlerini Ayrıştırmadan İspat Planı Kurulamaz
Ücretin miktarı, fazla çalışmanın varlığı, yıllık izin kullanımı ve fesih sebebi birbirinden farklı ispat rejimlerine tabidir. Ödemeyi yaptığını gösterme yükü kural olarak işverendedir; çalışmanın fiilen yapıldığını gösterme yükü ise çoğunlukla işçiye düşer. Bu ayrım yapılmadan hazırlanan delil listesi, güçlü olduğu noktada eksik, zayıf olduğu noktada gereksiz kalır.
Arabuluculuk Basamağı Atlanırsa
7036 kapsamında işçi ve işveren arasındaki birçok alacak ve tazminat uyuşmazlığı bakımından dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir. Bu adım atlanarak açılan dava esasa girilmeden reddedilebilir. Anlaşmama hâlinde düzenlenen son tutanağın aslı ya da onaylı örneği dilekçeye eklenmeli, tutanakta hangi taleplerin görüşüldüğü kontrol edilmelidir; tutanakta yer almayan bir kalem sonradan tartışma yaratır.
İş Mahkemesi mi, Kurum Süreci mi
- Sigortalılık süresinin ve prime esas kazancın tespitine yönelik talepler 5510 ile kurulan yapı içinde ayrı bir çerçevede ele alınır ve Kuruma yöneltilmesi gereken adımlar bulunur.
- Ücret, fazla çalışma ve tazminat kalemleri işçi ile işveren arasındaki ilişkiye dayanır ve iş mahkemesinin alanındadır.
- İdari para cezalarına ve Kurum işlemlerine karşı işletilecek yol, alacak davasından bağımsızdır.
İş Kazasında Paralel Yürüyen Dosyalar
İş kazası bulunan dosyalarda ceza soruşturması, Kurum incelemesi ve tazminat talebi aynı anda ilerler. 6331 kapsamındaki eğitim, risk değerlendirmesi ve kişisel koruyucu donanım kayıtları hem kusur dağılımı hem tazminat miktarı bakımından belirleyicidir. Bu belgeler zamanında istenmezse sonradan temini güçleşir.
Delil Sıralaması
- Banka ödeme kayıtları ve bordroların karşılaştırmalı tablosu.
- Giriş çıkış kayıtları, puantaj ve vardiya çizelgeleri.
- Yazışmalar, ihtarname ve fesih bildirimi metinleri.
- Aynı dönemde çalışan tanıkların çalışma dönemleriyle birlikte listelenmesi.
- İşyeri şahsi sicil dosyasının tamamının istenmesi.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; fesih tarihi, işyerinin niteliği ve alacak kalemleri değiştikçe hem süreler hem izlenecek yol değişir. Talebinizi netleştirmeden önce bir hukukçuyla dosya değerlendirmesi yapmanız faydalı olacaktır.