İşyerinde sistematik baskıya maruz kalan çalışanın önündeki en zor karar, sürecin hangi noktasında ve hangi kapıdan harekete geçeceğidir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı düzenlemeler farklı yollar açar; bunlardan bazıları bir aylık kısa sürelere bağlıdır ve gecikme telafi edilemez.
Mobbingi Ayıran Ölçüt: Süreklilik
Tek bir tartışma ya da münferit bir sert uyarı, hukuki anlamda mobbing sayılmaz. Aranan unsur, davranışın sistematik, tekrarlayan ve kişiyi işten uzaklaştırmaya yönelik olmasıdır. Bu nedenle dosyanın merkezinde tek bir olay değil, bir zaman çizelgesi bulunur: görev değişiklikleri, izin taleplerinin reddi, iletişimden dışlanma, hedef gösterme ve performans değerlendirmelerindeki ani düşüşler tarihleriyle sıralanmalıdır.
Bir Aylık Süre Nerede Devreye Girer?
- İş sözleşmesi işveren tarafından feshedilmiş ve iş güvencesi kapsamı varsa, işe iade talebi için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir.
- Çalışan haklı nedenle kendisi fesih yapacaksa, bu hakkın da öğrenmeden itibaren işleyen kısa bir süreye tabi olduğu unutulmamalıdır.
- Kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacak talepleri ise bu bir aylık süreye bağlı değildir ve daha uzun zamanaşımı içinde ileri sürülebilir.
- Bu üç başlığın karıştırılması, en sık rastlanan hak kaybı sebebidir.
Arabuluculuk: Atlanamayan Aşama
Mobbing kaynaklı tazminat ve işçilik alacağı talepleri bakımından arabuluculuk dava şartıdır. Doğrudan iş mahkemesine açılan dava, arabuluculuk son tutanağı sunulmadığı için usulden reddedilir. Buna karşılık iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davaları bu şartın dışındadır; iki durumu birbirine benzeten çalışan yanlış bir yol haritası kurar.
Delil Dosyasını Kurmak
- Yazışmalar tarih sırasıyla arşivlenir; kurumsal hesaba erişim kesilmeden önce yedeklenmelidir.
- Tanık listesi hazırlanırken hâlen çalışan ve ayrılmış kişiler ayrı değerlendirilir.
- Sağlık durumuna etkisi varsa, başvuru tarihlerini gösteren tıbbi kayıtlar toplanır.
- İşverene yapılan yazılı bildirimler ve verilen cevaplar dosyanın omurgasını oluşturur.
- Kayıt altına alınan görüşmelerin hukuka uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir; her kayıt delil değeri taşımaz.
İdari Kanallar
Yargı yolu dışında Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi üzerinden şikâyet, iş müfettişi incelemesi talebi ve ayrımcılık boyutu varsa ilgili kuruma başvuru mümkündür. Bu kanallar tazminata hükmetmez; ancak yapılan tespitler sonraki davada güçlü belge hâline gelir. İdari başvuruda bulunmak, yargı yoluna ilişkin süreleri kendiliğinden durdurmaz.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel bilgilendirme niteliğindedir. İşyerinin yapısı, kıdem süresi ve fesih biçimi izlenecek yolu değiştireceğinden, adım atmadan önce bir hukukçuyla görüşmeniz sizi olası hak kayıplarından korur.