İş hukuku dosyalarında süreler birbirine benzer göründüğü için sıkça karıştırılır; oysa fesih, ücret alacağı ve SGK kaynaklı uyuşmazlıklar farklı takvimlere tabidir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunların kesiştiği bu alanda, hangi talebin arabuluculuğa hangisinin doğrudan mahkemeye gideceği baştan belirlenmelidir. Bu rehber, süre planını bu ayrım üzerinden kurar.
Bir Aylık Süre Hangi Talep İçin
Feshin geçersizliği ve işe iade talebinde bulunacak işçi bakımından kanun, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık bir süre öngörür ve bu süre içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren dava açma süresi işlemeye başlar. Bu iki aşamalı yapı gözden kaçtığında, arabuluculuk aşaması zamanında tamamlanmış olsa bile dava süresi kaçırılabilir. Bu nedenle takvimde iki ayrı kırmızı gün bulunmalıdır: arabulucuya başvurunun son günü ve son tutanağa bağlı dava süresinin son günü.
SGK Tarafındaki Uyuşmazlıklar Ayrı Yürür
Kuruma karşı ileri sürülen talepler, işverene karşı açılan alacak davalarından farklı bir usule tabidir. Hizmet tespiti, sigortalılık başlangıcının belirlenmesi, prim gün sayısı ve emeklilik şartlarına ilişkin uyuşmazlıklarda taraflardan biri kamu kurumu olduğundan, arabuluculuğun dava şartı olarak uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca değerlendirilir. Ayrıca hizmet tespiti davalarında Kuruma ihbar zorunluluğu bulunur; bu usul adımının atlanması, esasa girilmesini geciktirir.
Hak Düşürücü Süre ve Belge Toplama
Hizmet tespiti taleplerinde, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayan bir hak düşürücü süre söz konusudur ve bu süre işçinin bilgisizliğinden etkilenmez. Süre riski yüksek olduğundan belgeler erken toplanmalıdır:
- İşyeri sicil bilgileri ve varsa işe giriş bildirgesi,
- Ücret bordroları, banka ödeme kayıtları,
- Aynı dönemde çalışan tanıkların bilgileri,
- Puantaj, servis, yemek ve kart geçiş kayıtları,
- İş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları.
İdari Para Cezası ve İtiraz Sırası
Kurumun uyguladığı idari para cezaları ile prim borcu tebligatlarına karşı önce Kuruma itiraz aşaması işletilir; bu aşama tamamlanmadan yargı yoluna gidilmesi, başvurunun esastan incelenmemesine yol açabilir. İtiraz ve dava süreleri kısa olduğundan, tebliğ tarihi bildirimin üzerine el yazısıyla değil, dosya takvimine kayıt olarak işlenmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; çalışma ilişkisinin yapısı ve tebligat tarihleri sonucu değiştirebilir. Fesih bildirimi veya Kurum yazısı elinize ulaştığında, süre işlemeye başladığı için gecikmeden hukuki destek almanız önerilir.