İş sözleşmesi feshedildiğinde işçinin önünde iki ayrı hat açılır: feshin geçersizliğine dayanan işe iade talebi ve çalışma döneminden kaynaklanan alacak talepleri. Bu iki hattın süreleri, ispat yükü ve usulü birbirinden farklıdır. Aynı dilekçede birleştirilmeye çalışılması ya da birinin diğerini beklediği varsayımı, en sık rastlanan hak kaybı nedenidir.
İşe İade Hattının Sıkı Takvimi
7036 sayılı Kanun uyarınca iş uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartıdır. İşe iade talebinde işçinin, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurması gerekir. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. Bu süreler kesindir ve kaçırıldığında feshin geçersizliği artık tartışılamaz. 4857 sayılı Kanun kapsamındaki iş güvencesi hükümlerinden yararlanma şartlarının (işyerindeki işçi sayısı, kıdem, sözleşmenin türü) baştan kontrol edilmesi gerekir.
Fazla Mesaide İspat Kimin Üzerinde?
Fazla çalışma yapıldığını kural olarak işçi ispatlar; buna karşılık ödendiği iddiası işverene aittir. Uygulamada belirleyici olan belge tipleri şunlardır:
- Puantaj kayıtları, giriş-çıkış turnike ve kart okuma verileri
- Servis, yemek ve vardiya çizelgeleri
- İşyeri yazışmaları, e-posta ve mesaj kayıtları
- Aynı dönemde çalışmış tanıkların beyanı
İmzalı bordroda fazla mesai tahakkuku görünüyor ve işçi ihtirazi kayıt koymadan imzalamışsa, o dönem için ispat imkânı önemli ölçüde daralır. Bu nedenle bordroların dönem dönem incelenmesi, dava dilekçesinden önce yapılmalıdır.
Ayrı Ayrı Kurulması Gereken Süreç
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihi kayda geçirilir.
- İşe iade için arabuluculuk başvurusu ilk hafta içinde yapılır.
- Alacak kalemleri için ayrı bir arabuluculuk süreci planlanır.
- Zamanaşımına en yakın alacak kalemi öncelik sırasına alınır.
- SGK hizmet dökümü ve 5510 kapsamındaki kayıtlar temin edilir.
Mercii Karıştırmanın Sonucu
İş uyuşmazlıklarında görevli mahkeme iş mahkemesidir; iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin 6331 sayılı Kanun kapsamındaki idari yaptırımlar ile SGK'nın idari işlemlerine karşı ise farklı yollar söz konusudur. Alacak talebiyle idari başvuru yapılması ya da idari yaptırıma karşı iş mahkemesine gidilmesi, dosyanın ilerlememesine ve arada sürelerin dolmasına yol açar. Başvuru öncesinde talebin hangi hatta ait olduğu netleştirilmelidir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; işyerinin yapısı, çalışma düzeni ve fesih gerekçesi tabloyu değiştirebilir. Süreler çok kısa olduğundan, fesih bildirimini aldıktan sonraki ilk günlerde hukuki değerlendirme almanız önerilir.