İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman kazanın ağırlığı değil, kaza anına ve öncesine ait kayıtların ne kadarının korunabildiğidir. 4857, 6331, 5510 ve 7036 sayılı düzenlemeler bu dosyada hem işverenin yükümlülüklerini hem de izlenecek usulü şekillendirir; ancak usul tercihi baştan yanlış yapıldığında sağlam deliller bile geç kalmış olur.
Arabuluculuk Konusundaki Yaygın Yanılgı
İş uyuşmazlıklarında arabuluculuğun dava şartı olması genel kural olmakla birlikte, iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara bağlı rücu taleplerinde bu şart aranmaz. Uygulamada bu istisnayı bilmeden arabuluculuk sürecine girilmesi, anlaşmama tutanağı beklenirken zamanın akmasına ve tanık hafızasının zayıflamasına yol açar. Buna karşılık aynı işçinin kıdem, ihbar veya ücret alacağı talebi arabuluculuğa tabi olabileceğinden, talepler tek bir sepette değil ayrıştırılarak planlanmalıdır.
İlk 72 Saatte Kaybedilen Deliller
- Kaza yerinin fotoğraf ve videoları, olay yeri değiştirilmeden alınmalıdır
- Kamera kayıtları sınırlı süre saklandığından yazılı olarak talep edilmelidir
- Kaza anında görev başında olan işçilerin isim listesi ve vardiya çizelgesi
- Acil servis kaydı, ilk muayene raporu ve ambulans çağrı bilgisi
- Kullanılan makinenin bakım, arıza ve periyodik kontrol kayıtları
İşverenin Yükümlülük Zinciri
İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı işverene risk değerlendirmesi yapma, eğitim verme, kişisel koruyucu donanım sağlama ve denetleme yükümlülüğü yükler. Dosyanın omurgası bu zincirin hangi halkasının koptuğunu göstermek üzerine kurulur. İmzalı eğitim katılım tutanağının bulunmaması, risk değerlendirme raporunun kaza türünü hiç öngörmemiş olması ya da donanımın zimmet kaydının tutulmaması, kusur dağılımına doğrudan etki eden somut bulgulardır.
SGK Süreci ile Dava Sürecini Karıştırmamak
Kazanın Kuruma bildirilmesi, olayın iş kazası olarak nitelendirilmesi ve gelir bağlanması idari bir süreçtir; tazminat talebi ise iş mahkemesinde görülür. Kurum işleminin niteliğine göre uyuşmazlığın görüleceği yargı kolu değişebilir. Tazminat davasını Kurum işlemine itiraz zannederek yürütmek ya da her ikisini tek dilekçede birleştirmek, görev ve husumet itirazlarıyla dosyanın başa dönmesine neden olabilir.
Bilirkişi İncelemesine Hazırlık
Kusur ve hesap raporları dosyadaki kayıtlar üzerinden düzenlenir. Bu nedenle rapor aşamasına gelmeden önce ücret bordroları, fazla çalışma kayıtları ve maluliyet oranına esas sağlık belgeleri tamamlanmalı; rapora itiraz edilecekse itiraz teknik veriye dayandırılmalıdır.
Yukarıdaki değerlendirme bilgilendirme amacı taşır. Her iş kazasının kusur dağılımı, sigortalılık durumu ve zarar kalemleri farklıdır; talep kurgusunu oluşturmadan önce dosyaya özgü hukuki destek almanız önerilir.