İş kazası dosyaları, aynı olaydan doğan üç ayrı sürecin iç içe geçmesiyle karmaşıklaşır: idari bildirim, ceza soruşturması ve tazminat davası. Bu süreçlerin her biri farklı belgeye, farklı mercie ve farklı takvime dayanır. Olayın hemen ardından yapılan doğru kayıtlar, yıllar sonra görülecek tazminat davasının sonucunu belirler.
Olay anında oluşan kayıtlar
Kazadan hemen sonra düzenlenen tutanaklar, dosyanın en tartışmalı belgeleridir. İşçinin olayın oluşuna ilişkin beyanı ile tutanağın içeriği arasındaki fark, sonraki aşamalarda kusur dağılımını doğrudan etkiler. Bu nedenle imzalanan her belgenin bir örneğinin alınması, itiraz edilen noktaların şerh düşülerek imzalanması önem taşır. Olay yerine ilişkin fotoğraf, kamera kaydı ve tanık isimleri de aynı gün not edilmelidir.
Bildirim yükümlülükleri ve idari süreç
6331 sayılı Kanun işverene iş kazalarını kayıt altına alma ve bildirme yükümlülüğü getirir; 5510 sayılı Kanun ise kazanın Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesini düzenler. Bu bildirimler için öngörülen süreler oldukça kısadır ve gün hesabıyla işler. Bildirimin hiç yapılmaması hâlinde olayın iş kazası olduğunun tespiti ayrı bir davanın konusu hâline gelir; bu da tazminat sürecini uzatır.
Tazminat dosyasının delil listesi
- SGK olay dosyası ve müfettiş raporu
- İş sözleşmesi, görev tanımı ve fiilen yapılan işi gösteren kayıtlar
- İş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları ile kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri
- Risk değerlendirme raporu ve makine bakım kayıtları
- Hastane kayıtları, ameliyat notları ve tedavi süreci belgeleri
- Maluliyet oranına esas raporlar ve varsa kontrol muayeneleri
- Ücretin gerçek tutarını gösteren banka kayıtları ve tanık beyanları
Doğru mercii ve dava şartı
İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat talepleri iş mahkemesinin görev alanındadır. Ancak 7036 sayılı Kanun uyarınca işçi alacakları bakımından öngörülen zorunlu arabuluculuk ile iş kazasından doğan tazminat taleplerinin tabi olduğu rejim aynı değildir; bu ayrımın gözden kaçırılması dosyanın usulden reddine yol açabilir. Ceza soruşturması ise savcılık nezdinde ayrı yürür ve tazminat davasının yerine geçmez. İşverenin ödeme yapması hâlinde bu ödemenin hangi kaleme mahsup edildiği ayrıca belgelenmelidir.
Süreyi yönetmenin pratik yolu
- Kaza tarihi, bildirim tarihi ve rapor tarihleri tek bir çizelgede tutulur.
- Maluliyet oranı kesinleşmeden açılacak davada talep, artırıma açık biçimde kurulur.
- SGK tarafından yapılan ödemeler tazminat hesabında ayrıca dikkate alınır.
- Tanıkların iletişim bilgileri, iş yerinden ayrılmadan önce kayda geçirilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her iş kazasında kusur dağılımı ve zarar hesabı farklıdır. Tedavi süreci devam ederken atılacak adımlar sonradan telafi edilemeyeceğinden, erken aşamada bir iş hukuku avukatına başvurmanız önerilir.