İş kazası dosyalarında ispat, olaydan aylar sonra dilekçe yazılırken değil, kazadan sonraki ilk günlerde kazanılır ya da kaybedilir. 4857, 6331 ve 5510 farklı yükümlülükler getirir; 7036 ise uyuşmazlığın hangi yoldan mahkemeye taşınacağını belirler. Bu rehber, delil zincirini takvime bağlamaya ve talebi doğru mercie yöneltmeye odaklanır.
İlk Günlerde Yapılması Gerekenler
Kazanın işverence ilgili kurumlara süresinde bildirilmesi hem idari bir yükümlülük hem de dosyanın en önemli tarih kaydıdır. Bildirim yapılmamışsa bu eksiklik, işçi lehine ayrı bir tartışma başlığı hâline gelir. Aynı dönemde kolluk tutanağı, hastane kayıtları, iş yeri kamera görüntüleri ve tanık bilgileri toplanmalıdır. Görüntü kayıtları çoğu sistemde kısa sürede kendiliğinden silindiğinden, muhafazası için yazılı talep yapılması gerekir.
İspatın Omurgası: Üç Ayrı Dosya
Uygulamada üç dosya paralel ilerler ve birbirini besler:
- İdari dosya: iş müfettişi incelemesi ve kurum işlemleri.
- Ceza dosyası: taksirle yaralama veya ölüm iddiasıyla yürütülen soruşturma.
- Hukuk dosyası: maddi ve manevi tazminat talebi.
Ceza dosyasındaki bilirkişi raporu ve kusur değerlendirmesi, tazminat davasında güçlü bir dayanak olabilir. Bu nedenle ceza soruşturmasına katılma talebi ve dosya örneği alma işlemi ihmal edilmemelidir.
Arabuluculuk Şartı Her Talepte Aynı Değildir
İşçilik alacaklarının önemli bir bölümünde arabuluculuk dava şartıdır; buna karşılık iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi-manevi tazminat talepleri bakımından kanun ayrı bir düzenleme öngörür. Talep kalemleri karışık olarak bir dilekçede toplandığında, bir kısmı için dava şartı eksikliği doğabilir. Çözüm, talepleri baştan ayırmak ve her biri için izlenecek yolu yazılı olarak belirlemektir.
Kurum İşlemine İtiraz ile Tazminat Davası Ayrı Yollardır
Kazanın iş kazası sayılmaması, sürekli iş göremezlik oranının düşük belirlenmesi gibi konular kurum işlemine yöneliktir ve kendi usulüne tabidir. Buna karşılık işverenin kusurundan doğan zararın tazmini iş mahkemesinde istenir. İki yolun karıştırılması, dosyanın görev yönünden reddine ve zaman kaybına yol açar.
Delil Klasörü İçin Pratik Düzen
- Kaza anı: tutanaklar, görüntüler, tanık listesi.
- Sağlık: ilk müdahale, epikriz, kontrol raporları.
- İş ilişkisi: sözleşme, bordro, giriş-çıkış kayıtları.
- Güvenlik: eğitim kayıtları, risk değerlendirmesi, ekipman tutanakları.
Bu içerik yol gösterici bir çerçeve sunar. Her kazanın oluş biçimi, kusur dağılımı ve tarih akışı farklı olduğundan, dosyanızın somut verileriyle birlikte hukuki destek almanız önemlidir.