Sigortalılık başlangıcı, hizmet süresi, prime esas kazanç ya da iş kazası bildirimi konusundaki uyuşmazlıklarda dosyanın kaderini belirleyen iki unsur vardır: Kuruma itiraz aşamasının usulüne uygun tamamlanması ve fiili çalışmanın somut delille ortaya konulmasıdır. 5510 sayılı Kanun ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu birlikte okunduğunda, doğrudan dava açma refleksinin çoğu zaman zaman kaybına yol açtığı görülür.
Önce Kurum, Sonra Yargı
Kurum işlemine karşı yargıya gitmeden önce ilgili üniteye yapılacak itiraz, birçok uyuşmazlık türünde ön koşul niteliğindedir. İtiraz dilekçesinin hangi üniteye verildiği, kayıt tarihini gösteren belgenin alınıp alınmadığı ve itirazın hangi işlemi hedeflediği açıkça yazılmalıdır. Genel ifadelerle yazılan itirazlar reddedildiğinde, dava aşamasında da aynı zayıflık taşınır.
Hizmet Tespitinde Delil Matrisi
Fiili çalışmanın ispatı yalnızca tanık beyanına bırakıldığında dosya kırılgan kalır. Sağlam bir dosya, birbirini doğrulayan belge katmanlarından oluşur:
- İş yerine giriş çıkış kayıtları, kartlı geçiş dökümleri ve vardiya çizelgeleri.
- Banka hesabına yapılan düzenli ödemeler ve ödeme açıklamaları.
- İş yeri adına düzenlenmiş sevk irsaliyesi, teslim tutanağı, kurumsal e-posta yazışması gibi işin içinde bulunulduğunu gösteren evrak.
- Aynı dönemde aynı iş yerinde bildirimi yapılmış çalışanların tanıklığı.
- Meslek odası, ruhsat veya denetim tutanakları gibi resmi kayıtlar.
İş Kazası ve Meslek Hastalığında Zamanla Yarış
Olayın kaza anında tutanağa bağlanmaması, ilk sağlık başvurusunda olay anlatımının eksik kaydedilmesi ve işverenin bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemesi, sonradan telafisi zor sonuçlar doğurur. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları, kusur dağılımı tartışmasında belirleyici olur. Bu belgelerin talebi, dava dilekçesinde açıkça yapılmalıdır.
Doğru Mercii Seçmek
Hizmet tespiti ve sigortalılığa ilişkin uyuşmazlıklar iş mahkemelerinin alanındadır ve Kurumun taraf gösterilmesi gerekir; işveren aleyhine açılıp Kurum dışarıda bırakılan davalarda dosya eksik husumetle uzar. İdari para cezalarına ilişkin süreç ise ayrı bir usule tabi olduğundan, hangi kalemin hangi yolla tartışılacağı başvuru öncesinde ayrıştırılmalıdır.
Duruşma Öncesi Son Kontrol
- İtiraz aşaması tamamlandı ve belgelendi mi?
- Talep edilen dönem, ay ve yıl bazında tek tabloda gösterildi mi?
- Tanıklar aynı dönemde aynı iş yerinde çalıştıklarını belgeyle destekleyebiliyor mu?
- Kurumdan ve işverenden celbi istenecek kayıtlar dilekçede tek tek sayıldı mı?
Bu içerik yol gösterici genel bilgi sunar. Sigortalılık türü ve çalışma biçimi ispat yükünü değiştirdiğinden, dosyanızın özelinde profesyonel destek almanız uygun olur.