Mobbing iddiası ile fazla mesai alacağı çoğu dosyada yan yana gelir; ancak bu iki talep birbirinden farklı ispat mantığına dayanır. Fazla mesai sayısal ve kayıt odaklı bir tartışmayken, mobbing süreklilik ve sistematiklik gerektiren bir olgu anlatısıdır. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunların kesiştiği bu alanda başvuru sırasının doğru kurulması sonucu belirler.
İki Talebi Aynı Dilekçede Ama Ayrı Mantıkla Kurun
Mobbing anlatısı tek bir olaya değil, tekrarlanan davranışların zaman çizelgesine dayanır. Bu nedenle tarih, olay, tanık ve belge sütunlarından oluşan bir kronoloji hazırlanmalıdır. Fazla mesai tarafında ise tartışma haftalık çalışma süresinin aşılıp aşılmadığı, ödemenin ücrete dâhil edilip edilmediği ve kayıtların güvenilirliği üzerinde yürür.
- Giriş-çıkış kayıtları, turnike ve kart verileri
- Vardiya ve görev çizelgeleri, nöbet listeleri
- Kurumsal yazışmalar ve mesai saatleri dışında verilen talimatlar
- Bordrolar ve ihtirazi kayıt konulup konulmadığı
- Sağlık kayıtları ve varsa işyeri hekimi başvuruları
Zorunlu Arabuluculuk ve Yanlış Merci Riski
7036 sayılı Kanun kapsamında işçilik alacaklarına ilişkin taleplerde arabuluculuk dava şartıdır. Buradaki asıl risk, arabuluculuk başvurusunda talep kalemlerinin dar yazılmasıdır: sadece kıdem ve ihbar tazminatı için başvurulup fazla mesai kaleminin atlanması, dava aşamasında ek başvuru gerekliliği doğurabilir. Öte yandan hizmet tespiti ve prim gün sayısına ilişkin uyuşmazlıklarda muhatap yalnızca işveren değildir; 5510 sayılı Kanun kapsamındaki bu talepler kendi usulüne tabidir.
Süre Planında Dikkat Edilecek Kırılma Noktaları
- İş sözleşmesinin sona erme tarihi ve sona erme şekli belgeyle sabitlenir.
- Fesih iradesinin bildirildiği tarih ile fiilen çalışmanın bittiği tarih ayrı ayrı yazılır.
- Arabuluculuk başvurusu, tüm alacak kalemleri isimlendirilerek yapılır.
- Son tutanağın düzenlendiği tarihten sonra dava için hazırlık süresi kısadır; delil listesi önceden hazırlanır.
- İş kazası veya meslek hastalığı boyutu varsa 6331 kapsamındaki kayıtlar ayrıca istenir.
Mobbing İddiasının Zayıf Halkası
Uygulamada mobbing iddiaları çoğunlukla iddianın haksızlığından değil, anlatının dağınıklığından zarar görür. Tek tek bakıldığında olağan görünen davranışların, bir arada ve süreklilik içinde nasıl bir baskı oluşturduğu açıkça kurulmalıdır. Tanık beyanlarının hangi olayı doğruladığı önceden eşleştirilmeli; yalnızca genel izlenim aktaran tanıklara yaslanılmamalıdır.
Son Değerlendirme
Aynı dosyada yürüyen iki talebin birbirini zayıflatmaması için delil planının baştan ayrıştırılması gerekir. Bu yazı genel bir yol haritası sunar; işyerinin niteliği, sözleşme türü ve fesih şekli hem süreleri hem başvurulacak mercii değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde profesyonel değerlendirme alınması yerinde olur.