İşe iade talebinde davanın sonucunu belirleyen asıl mesele, fesih sebebinin kim tarafından ve hangi belgeyle ortaya konacağıdır. 4857 sayılı kanunun kurduğu düzende geçerli sebebi ispat yükü kural olarak işverendedir; ancak işçinin ileri sürdüğü farklı bir fesih sebebi varsa denklem değişir. Bu rehber, 7036 sayılı kanunun getirdiği başvuru sırasıyla birlikte ispat planını ele alır.
Önce arabuluculuk, sonra dava
İşe iade talebi doğrudan mahkemeye taşınamaz; önce arabuluculuk aşamasının tamamlanması gerekir. Bu aşamada tutulan tutanak, sonraki davanın hem süresini hem çerçevesini etkiler. Başvurunun hangi yerdeki büroya yapılacağı, işyerinin bulunduğu yer ile işverenin adresine göre belirlenir; bu seçimin yanlış yapılması, tamamlanmış sanılan bir aşamanın yeniden yapılmasını gerektirebilir.
Fesih bildiriminin okunması
İspat stratejisi, fesih bildiriminin metninden başlar. Bildirimde yazılı olan sebep, işverenin daha sonra dayanabileceği sebebi de sınırlar. Bu nedenle bildirimin tarihi, imza durumu, tebliğ biçimi ve içeriğindeki gerekçe kelimesi kelimesine kayda alınmalıdır.
- Sebebi gösterilmeyen ya da genel ifadelerle yazılmış fesih bildirimi
- Savunma alınması gereken hâllerde savunma sürecinin belgelenmemesi
- Performansa dayalı fesihte ölçüt ve karşılaştırma verisinin bulunmaması
- İşyerindeki toplam işçi sayısı ve kıdem koşulunun baştan doğrulanmaması
Delil paketini kurmak
- Hizmet dökümü ve SGK kayıtları, 5510 kapsamındaki bildirimlerle karşılaştırılır.
- Bordro, mesai ve izin kayıtları aylık olarak dizilir.
- İş sağlığı ve güvenliği kapsamındaki uyarı ve eğitim kayıtları, 6331 çerçevesinde dosyaya eklenir.
- Tanık listesi, tanığın hangi olguyu doğrudan gördüğü belirtilerek hazırlanır.
- Elektronik yazışmalar, gönderim tarihleri ve tarafları görünecek biçimde çıktılanır.
Yanlış mercie yönelmenin işe iadedeki bedeli
İşe iade, süresi kısa işleyen bir taleptir. Başvurunun iş mahkemesi yerine başka bir mahkemeye yapılması, arabuluculuk aşamasının atlanması ya da işverenin tüzel kişiliğinin yanlış gösterilmesi, esasa hiç girilmeden dosyanın kaybedilmesine yol açabilir. Alt işveren ilişkisi bulunan işyerlerinde davalının kim olacağı ayrıca değerlendirilmelidir.
Kararın uygulanma aşamasını baştan düşünmek
İşe iade kararı verildikten sonra işçinin işverene başvurması ayrı bir aşamadır ve bu başvurunun yapılmaması, kazanılmış görünen davayı sonuçsuz bırakabilir. Bu nedenle dava açılırken kararın sonrasına ilişkin takvim de aynı dosyada tutulmalı, başvuru yazısının nasıl ve nereye gönderileceği önceden planlanmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; işyerinin yapısı, fesih türü ve kayıtların durumu sonucu değiştirebilir. İşe iade sürecinde takvim dar olduğundan, fesih bildirimini aldıktan hemen sonra hukuki değerlendirme almanız isabetli olur.