SGK ile yaşanan uyuşmazlıklar, işçi tarafında çoğunlukla yıllar sonra emeklilik hesabı yapılırken fark edilir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 çerçevesinde yürüyen bu dosyalarda sonucu belirleyen, iddianın gücünden çok delilin niteliğidir. Bu rehber, hizmet tespiti ve prim uyuşmazlıklarında ispat kurgusunu ve doğru başvuru sırasını ele alır.
Uyuşmazlık Tipini Doğru Adlandırmak
SGK başlığı altında toplanan talepler tek tip değildir. Sigortalılığın hiç bildirilmemesi, giriş tarihinin geç gösterilmesi, çalışma günlerinin eksik bildirilmesi, ücretin düşük beyan edilmesi ve iş kazasının kayda geçirilmemesi birbirinden farklı ispat yükü doğurur. Talebin adı yanlış konulduğunda toplanan deliller dosyaya hizmet etmez. İlk adım, hizmet dökümü ile işyeri kayıtlarının karşılaştırılarak eksiğin tam olarak nerede olduğunun saptanmasıdır.
Başvuru Sırası ve Merci Seçimi
Kuruma yapılan idari başvuru ile iş mahkemesinde açılacak dava aynı şey değildir. Kurum işlemine karşı öngörülen itiraz yolları varsa bunların tüketilmesi beklenir; buna karşılık hizmetin tespiti talebi, doğrudan iş mahkemesinde ve hem işveren hem Kurum hasım gösterilerek açılır. Hasımlardan birinin dışarıda bırakılması, dosyanın esasa girmeden zaman kaybetmesine yol açar. Ayrıca işçi-işveren uyuşmazlıklarında genel kural olan dava şartı arabuluculuk, hizmet tespiti gibi Kurumun taraf olduğu talepler ile iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat istemleri bakımından aynı biçimde uygulanmaz; bu ayrım gözden kaçırıldığında dilekçe usulden reddedilebilir.
Delil Piramidi: Neyin Ağırlığı Ne Kadar
- Resmî kayıtlar: işyeri sicil dosyası, aylık bildirgeler, müfettiş raporları
- Banka kayıtları: ücret ödemelerinin düzenli akışını gösteren hesap hareketleri
- Kurum içi belgeler: giriş kartı kayıtları, servis listeleri, vardiya çizelgeleri, yemekhane kayıtları
- Komşu işyeri tanıkları: aynı dönemde aynı adreste çalıştığı kayıtla doğrulanabilen kişiler
- Yazışmalar: görev tanımını ve talimat ilişkisini gösteren mesaj ve elektronik posta kayıtları
Tanık beyanı tek başına bırakıldığında zayıf kalır; resmî kayıtla desteklendiğinde ise belirleyici hâle gelir. Bu nedenle tanık listesi, kayıtla doğrulanabilir kişilerden kurulmalıdır.
Süre Baskısı ve Kayıtların Kaybolması
- İşyerinin kapanma ihtimali varsa kayıtların celbi için erken talepte bulunulur.
- Hizmet dökümü ve tescil kayıtları başvuru öncesinde temin edilir.
- Ücret uyuşmazlığında meslek kuruluşlarından emsal ücret araştırması istenir.
- İş kazası dosyalarında kaza tutanağı, hastane kayıtları ve iş güvenliği belgeleri birlikte toplanır.
- Zamanaşımı ve hak düşürücü süre ayrımı her talep kalemi için ayrı değerlendirilir.
Kısa Uyarı
Bu metin yol gösterici genel bilgi içerir. Sigortalılık dosyalarında dönemler arasındaki mevzuat farkları sonucu değiştirebildiğinden, hizmet dökümü incelenmeden yapılacak yorumlara dayanılmamalı, süreç bir hukukçu eşliğinde planlanmalıdır.