İş kazası dosyalarında en büyük kayıp, olayın yaşandığı ilk günlerde toplanmayan kayıtlardan doğar. İkinci büyük kayıp ise talebin türü ile başvurulan merciin birbirini tutmamasıdır: aynı olaydan doğan tazminat, idari yaptırım ve ceza sorumluluğu üç ayrı hatta ilerler.
Olay Anından Kalan Kayıtlar
6331 uyarınca işverenin risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri; 5510 kapsamında ise kazanın SGK'ya bildirimi ve düzenlenen tutanaklar dosyanın omurgasını oluşturur. Kolluk tutanağı, olay yeri fotoğrafları, kamera kaydı ve hastane ilk kabul evrakı gecikmeden istenmelidir; kamera kayıtları çoğu işletmede kısa sürede kendiliğinden silinir.
Üç Ayrı Kanalın Ayrıştırılması
- İş mahkemesi: maddi ve manevi tazminat talepleri, 7036 çerçevesinde görülür.
- SGK ve idari hat: kazanın iş kazası sayılması, gelir bağlanması ve kuruma karşı işlemler.
- Ceza soruşturması: taksirle yaralama ya da ölüm iddiası bakımından yürütülen ayrı dosya.
Ceza dosyasındaki bilirkişi kusur raporu tazminat dosyası için önemli bir dayanaktır; ancak ceza mahkemesinden tazminat, iş mahkemesinden ceza sorumluluğu istenmesi mercii bakımından sonuçsuz kalır.
Arabuluculuk Şartında Dikkat Edilecek Ayrım
İş uyuşmazlıklarının önemli bölümünde arabuluculuk dava şartıdır; buna karşılık iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile rücu istemleri bu zorunluluğun dışında tutulmuştur. Bu ayrımın gözden kaçması, ya gereksiz bir arabuluculuk süreciyle zaman kaybına ya da zorunlu olduğu hâlde tutanak sunulmaması nedeniyle usulden redde yol açar.
Kusur ve Zarar Kalemlerini Ölçülebilir Yazmak
İspat yükünün paylaşımı, işverenin gözetim yükümlülüğüne ilişkin kayıtların varlığına göre fiilen değişir. Bu nedenle dilekçede kusur iddiası soyut bırakılmamalı; hangi önlemin alınmadığı, hangi eğitimin verilmediği ve bunun kaza mekanizmasıyla bağı somut olarak kurulmalıdır. Zarar kalemleri de sürekli iş göremezlik oranı, bakıcı gideri ve tedavi masrafı gibi başlıklara ayrılmalıdır.
Bu metin genel bilgi sunar; kazanın niteliği, sigortalılık durumu ve alt işveren ilişkisi tabloyu tümüyle değiştirebilir. Somut olayda kayıtlar silinmeden bir hukukçuya başvurulması önem taşır.