İş sözleşmesi feshedilen işçi, feshin geçersizliğini ileri sürerek işe iadesini isteyebilir. Bu hak, 4857 sayılı İş Kanunu ile tanınmış; dava öncesi ve yargılama usulü 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile şekillenmiştir. Rehber, işe iade sürecinde en sık hak kaybına yol açan süre ve arabuluculuk konularına odaklanır.
Feshin Bildiriminden İtibaren İşleyen Süre
İşe iade talebinin kalbinde, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işleyen bir aylık başvuru süresi vardır. Bu süre içinde arabulucuya başvurulmazsa dava hakkı kural olarak sona erer. Bu nedenle işçinin ilk yapması gereken, fesih bildiriminin kendisine ulaştığı tarihi belgeye bağlamaktır.
Zorunlu Arabuluculuk Aşaması
7036 sayılı Kanun, işe iade uyuşmazlıklarında dava şartı olarak arabuluculuğu öngörür. Yani mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Anlaşma sağlanırsa taraflar bağlanır; anlaşmama halinde düzenlenen son tutanağın tarihinden itibaren dava için ikinci bir kısa süre işlemeye başlar. Bu iki süreyi karıştırmak yaygın bir hatadır.
İşçinin Hazırlaması Gereken Belgeler
- Fesih bildirimi ve ekleri, tebliğ tarihini gösteren kayıt
- Çalışma süresini ve işyeri işçi sayısını gösteren deliller
- Feshin gerçek sebebini tartışmaya açan yazışma ve tanık bilgileri
- Ücret, kıdem ve ihbar kalemlerine ilişkin bordro ve ödeme kayıtları
Feshin Geçerli Sebebe Dayanması
İş güvencesi kapsamındaki işçinin sözleşmesi, ancak geçerli bir sebeple feshedilebilir. İspat yükü büyük ölçüde işverendedir: fesih sebebinin gerçek, somut ve tutarlı olduğunu ortaya koymak zorundadır. Yazılı fesih bildiriminde gösterilen sebeple sonradan mahkemede ileri sürülen sebebin örtüşmesi de ayrıca denetlenir.
Sosyal Güvenlik ve İş Sağlığı Yansımaları
Fesih süreci, 5510 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılık ve 6331 sayılı Kanun kapsamındaki iş sağlığı yükümlülükleriyle de bağlantılı olabilir. Özellikle sağlık gerekçeli veya iş güvenliği kaynaklı fesihlerde bu mevzuatın gereklerinin yerine getirilip getirilmediği önem taşır.
Anlatılanlar genel bilgi niteliğindedir; işyeri büyüklüğü, kıdem ve fesih gerekçesi sonucu değiştirebileceğinden, süre dolmadan bir profesyonelden destek almanız yerinde olur.