Mobbing, çalışana yönelik sistematik, süreklilik gösteren ve yıldırma amacı taşıyan davranışların bütünüdür. 4857 sayılı İş Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve iş yargılamasını düzenleyen 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu çerçevesinde en zorlu mesele, olayların gerçekten yaşandığını mahkemeye gösterebilmektir. Bu rehber, mobbing iddiasında ispatı somut şekilde güçlendirmeye odaklanır.
Mobbingin "sistematiklik" unsuru neden kritik
Tek bir sert tartışma ya da tek seferlik bir azarlama, kural olarak mobbing sayılmaz. Belirleyici olan; davranışın tekrar etmesi, belirli bir kişiyi hedeflemesi ve zaman içinde süreklilik göstermesidir. Bu yüzden delil toplarken tek bir olaya değil, olayların birbirini izleyen bir zincir oluşturduğunu gösteren bir zaman çizgisi kurmak gerekir.
Hangi deliller işe yarar
- Tarih ve saat içeren e-posta, kurumsal mesajlaşma ve yazışma çıktıları
- Görev tanımıyla bağdaşmayan, sürekli değişen ve ulaşılması imkânsız hedefler içeren talimatlar
- İzin, rapor ve performans değerlendirme kayıtlarındaki ani ve gerekçesiz değişiklikler
- Aynı ortamı paylaşan çalışanların tanıklığı
- Sağlık kuruluşlarından alınan ve süreçle tarihsel olarak örtüşen raporlar
SGK ve iş güvenliği boyutu
Mobbingin sağlık üzerindeki etkileri 5510 sayılı Kanun kapsamındaki süreçlerle de kesişebilir. İşverenin çalışanı gözetme yükümlülüğü 6331 sayılı Kanun ile pekiştirilmiştir; psikososyal risklerin göz ardı edilmesi, işverenin yükümlülüğünü ihlal ettiğini gösteren bir dayanak olabilir. Bu nedenle sağlık kayıtları ile iş yeri olayları aynı dosyada birlikte değerlendirilmelidir.
Dava öncesi ve süre mantığı
İş uyuşmazlıklarının önemli bölümünde dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurmak bir dava şartıdır; bu adımın atlanması davanın usulden reddine yol açabilir. Ayrıca alacak ve tazminat talepleri belirli sürelere tabidir. Süreler olay tarihinden değil çoğu zaman fesih ya da öğrenme anından işlemeye başlayabildiğinden, tarihlerin baştan doğru saptanması hak kaybını önler.
İddiayı somutlaştırma
Mahkemeye "bana kötü davranıldı" demek yeterli değildir. Her davranışın kim tarafından, ne zaman, nasıl ve hangi bağlamda yapıldığı ayrı ayrı yazılmalı; her iddia bir delille eşleştirilmelidir. Soyut ifadeler değil, tarihli ve doğrulanabilir olaylar bir bütünlük içinde sunulduğunda iddia inandırıcılık kazanır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Mobbing iddiaları büyük ölçüde somut olayın koşullarına ve delil durumuna bağlıdır; adım atmadan önce dosyanızı bir avukatla birlikte değerlendirmeniz yerinde olur.