Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarının önemli bir kısmı, esasa girilmeden önce süre yönünden kapanır. Kurum işleminin tebliğinden itibaren işleyen bir aylık süreler, hem itiraz hakkını hem de dava açma imkânını doğrudan etkiler. Bu rehber, 5510 sayılı Kanun ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ekseninde bir aylık süre mantığını pratik olarak ele alır.
Bir Aylık Sürenin Başladığı An
SGK tarafından tesis edilen işlem tebliğ edildiğinde süre işlemeye başlar. Burada kritik nokta, tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığıdır. Adres hatası, muhatabın yokluğunda bırakma tutanağındaki eksiklik veya bilinen adrese tebligat yapılmaması, sürenin hiç başlamamış sayılmasına yol açabilir. Bu nedenle ilk incelenecek belge, tebligat mazbatasının kendisidir.
İdari İtiraz Basamağını Atlamamak
Prim, hizmet tespiti, sigortalılık başlangıcı veya idari para cezası gibi konularda Kuruma yapılacak itiraz, çoğu zaman dava şartı niteliğindeki bir ön aşamadır. İtiraz yoluna gidilmeden doğrudan mahkemeye başvurulması, davanın usulden reddi riskini doğurur. İtiraz dilekçesinde talebin somut olarak sayısallaştırılması ve dayanak belgelerin eklenmesi, sonraki aşamada dosyanın omurgasını oluşturur.
Hizmet Tespitinde Delil Farkı
- SGK işyeri sicil dosyası ve aylık prim hizmet belgeleri
- Ücret bordroları, banka ödeme kayıtları ve işe giriş bildirgesi
- Aynı dönemde çalışan tanık beyanları
- İşyerinde düzenlenen tutanaklar ve müfettiş raporları
Hizmet tespiti davalarında belgeye dayalı ispat esas alındığından, salt tanık anlatımı çoğu kez tek başına yeterli görülmez. Yazılı delillerle tanık beyanının birbirini desteklemesi gerekir.
Süre Kaçırıldığında Ne Kalır
Bir aylık süre içinde adım atılamamışsa, her hakkın tümüyle kaybolduğu sonucuna hemen varılmamalıdır. Tebligatın geçersizliği iddiası, yeni bir işlemin doğması veya süreklilik arz eden hak taleplerinin ayrı değerlendirilmesi gibi olasılıklar dosyaya göre incelenir. Ancak bu istisnalar dar yorumlanır ve her olaya uymaz.
Sosyal güvenlik dosyaları kişinin çalışma geçmişine ve belgelere göre büyük farklılık gösterir. Burada anlatılanlar genel bilgilendirme niteliğindedir; kendi durumunuz için işlem tarihlerini ve tebligatı bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz yerinde olur.